ข้ามไปที่เนื้อหา

ซื้อได้ที่ร้านทางการของเราบน Shopee หรือ ณ จุดจำหน่ายทั่วประเทศไทย

Mama's Choice

คนท้องติดโควิด-19 อันตรายไหม ให้นมลูกได้หรือไม่

คนท้องติดโควิด-19 เสี่ยงแค่ไหน ลูกในท้องจะติดด้วยหรือเปล่า แม่ติดโควิดให้นมลูกต่อได้ไหม และฉีดวัคซีนระหว่างตั้งครรภ์หรือให้นมได้หรือไม่ รวมคำตอบและวิธีดูแลตัวเองไว้ที่นี่

เขียนโดย ทีม Mama's Choiceบทความนี้ยังไม่ผ่านการตรวจทานจากบุคลากรทางการแพทย์เผยแพร่ อัปเดต 1 นาที
คุณแม่ตั้งครรภ์และคุณแม่ให้นมกับคำถามเรื่องโควิด-19

ช่วงที่โควิด-19 ระบาดหนัก หลายครอบครัวกังวลมาก โดยเฉพาะบ้านที่มีคุณแม่ตั้งครรภ์หรือมีลูกเล็ก คุณแม่ให้นมก็มีเรื่องให้คิดเพิ่ม ทั้งเรื่องความสะอาด และเรื่องที่ว่าเชื้อจะส่งต่อจากแม่ไปถึงลูกได้หรือไม่

บทความนี้เขียนครั้งแรกในปี 2021 และปรับปรุงให้อ่านง่ายขึ้น ข้อมูลเกี่ยวกับโควิด-19 และคำแนะนำเรื่องวัคซีนเปลี่ยนแปลงไปตามงานวิจัยใหม่ ๆ อยู่เสมอ คุณแม่จึงควรถามคุณหมอที่ฝากครรภ์หรือกุมารแพทย์ถึงแนวทางล่าสุดก่อนตัดสินใจ ส่วนเนื้อหาด้านล่างเป็นความรู้พื้นฐานและวิธีดูแลตัวเอง ดูแลลูก และให้นมลูกอย่างระมัดระวัง จาก Mama’s Choice

คนท้องติดโควิด-19 ง่ายกว่าคนทั่วไปไหม

คุณแม่หลายคนกลัวว่าตอนท้องภูมิคุ้มกันจะอ่อนแอลงและติดเชื้อง่ายขึ้น ช่วงแรกของการระบาด ราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งสหราชอาณาจักร (RCOG) ระบุว่าการตั้งครรภ์ไม่ได้ทำให้ติดเชื้อง่ายกว่าคนทั่วไป และคุณแม่ที่ติดเชื้อจำนวนมากมีอาการน้อยหรือไม่มีอาการ อาการที่พบได้บ่อยคือ ไอ มีไข้ต่ำ คัดจมูก และปวดเมื่อยตามตัว

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่สะสมมาภายหลังแสดงว่า เมื่อคนท้องติดเชื้อแล้วมีอาการ จะมีโอกาสป่วยรุนแรงมากกว่าผู้หญิงที่ไม่ได้ตั้งครรภ์ และมีความเสี่ยงคลอดก่อนกำหนดสูงขึ้น ความเสี่ยงยิ่งสูงขึ้นถ้าคุณแม่มีโรคประจำตัว เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน น้ำหนักเกินมาก อายุมาก หรือมีภาวะครรภ์เป็นพิษ คุณแม่กลุ่มนี้ควรติดตามอาการใกล้ชิดและปรึกษาคุณหมอที่ฝากครรภ์ทันทีเมื่อตรวจพบเชื้อ

ถ้ามีอาการหายใจลำบาก หอบเหนื่อย แน่นหน้าอก ไข้สูงไม่ลด ลูกดิ้นน้อยลง มีเลือดออกทางช่องคลอด หรือน้ำเดิน ให้รีบไปโรงพยาบาลทันทีนะคะ

ถ้าคุณแม่ติดเชื้อตอนท้อง ลูกจะติดด้วยไหม

คำถามนี้เป็นสิ่งที่คุณแม่ทั่วโลกกังวล จากข้อมูลที่มีอยู่ การติดเชื้อจากแม่สู่ลูกในครรภ์พบได้น้อย ทารกแรกเกิดที่ตรวจพบเชื้อส่วนใหญ่มักได้รับเชื้อหลังคลอดจากการอยู่ใกล้ชิดกับคนที่ติดเชื้อ และส่วนใหญ่มีอาการไม่รุนแรง แต่การป่วยของคุณแม่เองอาจส่งผลต่อการตั้งครรภ์ได้ จึงควรดูแลตัวเองให้ดี

โอกาสติดในครรภ์มีน้อย แต่ยังควรระวัง

คุณแม่ตั้งครรภ์ดูแลตัวเองได้ด้วยวิธีง่าย ๆ เช่น ล้างมือบ่อย ๆ โดยเฉพาะหลังจับสิ่งของที่ใช้ร่วมกับคนอื่น หลีกเลี่ยงการเอามือจับหน้า หลีกเลี่ยงที่แออัดในช่วงที่มีการระบาด สวมหน้ากากเมื่อต้องอยู่ในที่ที่มีคนมาก และอยู่ห่างจากคนที่ป่วยหรือมีอาการ

เรื่องอาหารก็สำคัญ เลือกอาหารปรุงสุกใหม่ กินให้ครบ 5 หมู่ และได้รับสารอาหารที่จำเป็นช่วงตั้งครรภ์ เช่น ธาตุเหล็ก แคลเซียม ไอโอดีน และโฟเลต ตามคำแนะนำของคุณหมอที่ฝากครรภ์ ร่างกายที่ได้รับอาหารเพียงพอ พักผ่อนพอ และได้ฝากครรภ์ตามนัด คือพื้นฐานที่ดีสำหรับทั้งคุณแม่และลูก

แม่ติดโควิด ให้นมลูกต่อได้ไหม

องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำว่า คุณแม่ที่ติดเชื้อหรือสงสัยว่าติดเชื้อยังให้นมลูกต่อได้ โดยปฏิบัติตามมาตรการป้องกันการติดเชื้อ จากการศึกษาที่ผ่านมายังไม่พบว่าเชื้อที่มีชีวิตแพร่ผ่านน้ำนมแม่ได้ ความเสี่ยงหลักคือการได้รับเชื้อจากละอองฝอยเวลาอยู่ใกล้กัน ไม่ใช่จากน้ำนม

นมแม่มีภูมิคุ้มกันบางส่วนที่ส่งต่อไปถึงลูกได้ และการได้อยู่ใกล้ชิด โอบกอด และให้นมลูก ยังช่วยสร้างความผูกพันระหว่างแม่กับลูก ถ้าคุณแม่ป่วยจนให้นมเองไม่ไหว หรือเลือกเลี้ยงลูกด้วยวิธีอื่น ก็ไม่ใช่เรื่องผิด คุณแม่ปรึกษาคุณหมอหรือพยาบาลเพื่อวางแผนที่เหมาะกับครอบครัวได้

ให้นมลูกช่วงที่มีโรคระบาด ความสะอาดสำคัญมาก

ความสะอาดไม่ได้ช่วยแค่เรื่องโควิด-19 แต่ยังช่วยลดโอกาสที่ลูกจะได้รับเชื้อโรคอื่น ๆ ด้วย ก่อนให้นมหรือจับลูก คุณแม่ควรล้างมือด้วยน้ำและสบู่อย่างน้อย 20 วินาที ถ้าใช้เครื่องปั๊มนม ให้ล้างเครื่องปั๊ม ขวดนม และจุกนมหลังใช้ทุกครั้ง และไม่ใช้จุกนม ขวดนม หรือชุดปั๊มนมร่วมกับคนอื่น

แยกอุปกรณ์ล้างขวดนม เช่น กะละมังและแปรงล้างขวด ออกจากที่ใช้ล้างจานทั่วไป ใช้น้ำยาที่ผลิตมาสำหรับล้างขวดนมโดยเฉพาะ แล้วล้างน้ำสะอาดให้หมดคราบ จากนั้นนึ่งหรือต้มฆ่าเชื้อตามคำแนะนำของผู้ผลิต ผึ่งให้แห้ง และเก็บแยกจากภาชนะอื่น

ชุดปั๊มนมควรถอดล้างทุกครั้งหลังใช้ ชิ้นส่วนบางชิ้น เช่น สายยางหรือชิ้นส่วนซิลิโคนบางรุ่น อาจไม่ควรนึ่งบ่อยเพราะทำให้วัสดุเสื่อมเร็ว ให้ดูคู่มือของเครื่องปั๊มแต่ละรุ่นว่าชิ้นไหนนึ่งได้หรือไม่ได้

ใส่หน้ากากอนามัยขณะให้นม เมื่อไรจึงจำเป็น

ถ้าคุณแม่ติดเชื้อหรือมีอาการทางเดินหายใจ ควรใส่หน้ากากอนามัยทุกครั้งที่ให้นมหรืออยู่ใกล้ลูก เพื่อลดโอกาสที่ละอองน้ำลายจะไปถึงลูก ถ้าคุณแม่ป่วยจนดูแลลูกเองไม่ไหว อาจให้คนในบ้านที่ไม่ป่วยช่วยป้อนนมที่ปั๊มไว้แทน และคนที่ดูแลลูกก็ควรใส่หน้ากากเช่นกันในช่วงนั้น

วิธีใส่หน้ากากอนามัยให้ถูกต้อง เริ่มจากล้างมือก่อนหยิบหน้ากาก จับที่สายคล้อง หันด้านที่ถูกต้องเข้าหาหน้าตามที่ระบุบนบรรจุภัณฑ์ คล้องสายที่หู บีบแกนโลหะให้แนบกับสันจมูก แล้วดึงหน้ากากลงให้คลุมถึงใต้คาง ตรวจดูว่าหน้ากากแนบกับใบหน้าทุกด้าน เวลาถอด ให้จับที่สายคล้อง ไม่จับตัวหน้ากาก แล้วทิ้งลงถังขยะที่มีฝาปิด จากนั้นล้างมืออีกครั้ง

ฉีดวัคซีนโควิด-19 ตอนท้องหรือช่วงให้นมได้ไหม

หน่วยงานด้านสุขภาพหลายแห่ง รวมถึงศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคของสหรัฐอเมริกา (CDC) เคยระบุว่า คุณแม่ให้นมฉีดวัคซีนโควิด-19 ได้โดยไม่ต้องหยุดให้นมลูก และในช่วงการระบาด กรมอนามัยของไทยก็แนะนำให้คนท้องรับวัคซีน แต่คำแนะนำเรื่องวัคซีนมีการปรับเปลี่ยนตามข้อมูลใหม่และแตกต่างกันในแต่ละประเทศ คุณแม่จึงควรปรึกษาคุณหมอที่ฝากครรภ์หรือแพทย์ที่ดูแลว่าควรฉีดหรือไม่ และฉีดเมื่อไร

วัคซีนช่วยลดความรุนแรงของโรค แต่ไม่ได้ป้องกันการติดเชื้อได้ทั้งหมด หลังฉีดแล้วจึงยังควรล้างมือและระวังตัวในช่วงที่มีการระบาดต่อไปนะคะ

เด็กเล็กฉีดวัคซีนโควิด-19 ได้ไหม

ตอนที่บทความนี้เขียนครั้งแรก ยังไม่มีวัคซีนสำหรับเด็กเล็ก ภายหลังหลายประเทศได้อนุมัติวัคซีนบางชนิดให้ใช้ในเด็กเล็กแล้ว แต่เกณฑ์อายุและคำแนะนำแตกต่างกันไป คุณพ่อคุณแม่ปรึกษากุมารแพทย์ได้ว่าลูกควรได้รับวัคซีนหรือไม่ เมื่อไร และชนิดใด

วางแผนการให้นมอย่างไร เมื่อคุณแม่ติดเชื้อ

ในช่วงการระบาด กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ระบุว่าคุณแม่ที่มีความเสี่ยงหรือมีอาการเข้าข่าย ยังให้นมลูกได้โดยไม่จำเป็นต้องแยกจากกัน ทั้งนี้อยู่ในดุลยพินิจและการดูแลของแพทย์ ถ้าคุณแม่ป่วยมาก แพทย์อาจให้แยกแม่กับลูกชั่วคราว ในกรณีนี้คุณแม่ยังปั๊มนมเก็บไว้ได้ แล้วให้คนที่ไม่ป่วยป้อนนมแทนจนกว่าคุณแม่จะพ้นระยะแพร่เชื้อ

ระหว่างที่แยกจากลูก การปั๊มนมทุก 2–3 ชั่วโมง หรือประมาณวันละ 8–10 ครั้ง ช่วยให้เต้านมยังผลิตน้ำนมต่อเนื่อง และลดโอกาสเกิดเต้านมคัดตึงหรือท่อน้ำนมอุดตัน ถ้าเต้านมบวมแดง ร้อน หรือมีไข้ ควรแจ้งแพทย์

ทำอย่างไรเมื่อลูกติดเชื้อ

เด็กที่ติดโควิด-19 ส่วนใหญ่ได้รับเชื้อจากผู้ใหญ่ที่ใกล้ชิด และหลายคนมีอาการน้อย ในช่วงการระบาดหนัก แพทย์หญิงจุไร วงศ์สวัสดิ์ นายแพทย์ทรงคุณวุฒิด้านเวชกรรมป้องกัน สาขากุมารเวชกรรม ให้ความเห็นว่า เด็กที่ต้องเข้ารับการรักษาไม่ควรต้องรู้สึกว่าถูกครอบครัวทอดทิ้ง ควรมีญาติหรือคนใกล้ชิดที่ไม่ติดเชื้ออยู่ดูแลตลอดการรักษา

ถ้าลูกติดเชื้อและแพทย์ให้ดูแลที่บ้าน ควรแยกของใช้ ภาชนะ และเสื้อผ้าของลูกออกจากคนอื่นในบ้าน แยกห้องน้ำถ้าทำได้ ซักล้างแยกกัน และทิ้งขยะที่ปนเปื้อน เช่น ผ้าอ้อมหรือกระดาษทิชชู ในถุงที่มัดปากแน่น คนที่ดูแลลูกควรใส่หน้ากาก ล้างมือบ่อย ๆ และเปลี่ยนเสื้อผ้าหลังดูแลลูก

พาลูกไปพบแพทย์ทันทีถ้าลูกหายใจเร็วหรือหายใจลำบาก ซึม ไม่ยอมกินนม ปัสสาวะน้อยลง มีไข้สูง หรือถ้าลูกอายุต่ำกว่า 3 เดือนแล้วมีไข้

ทุกครอบครัวมีสถานการณ์ต่างกัน ไม่มีคำตอบเดียวที่ถูกสำหรับทุกบ้าน คุณพ่อคุณแม่วางแผนการเลี้ยงดูและการให้นมในแบบที่เหมาะกับครอบครัวของตัวเองได้เลย

บทความที่เกี่ยวข้อง

ประโยชน์ของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ สำหรับทั้งคุณแม่และลูกน้อย

วิธีเก็บนมแม่ สต็อกนมอย่างไรให้เก็บได้นาน

การฝากครรภ์ เรื่องที่ว่าที่คุณแม่ควรรู้

อ้างอิง

https://bit.ly/34hiV0E

https://bit.ly/34dY6n6

https://bit.ly/3yxYSJr

https://bit.ly/2SsKmC3

https://bit.ly/3bODZjC

https://bit.ly/3wvAfez

https://bit.ly/3fFwSuY

https://bit.ly/3wxzK3A

แชร์บทความนี้

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนคำแนะนำจากแพทย์ หากกังวลเรื่องสุขภาพของคุณแม่หรือลูก ปรึกษาคุณหมอที่ดูแลได้เสมอ

อ่านต่อ