หัวนมแตก ช่วงให้นมลูก เกิดจากอะไร และดูแลอย่างไร

"ช่วงให้นมลูกเป็นช่วงเวลาพิเศษที่แม่ลูกได้ใกล้ชิดกัน แต่ช่วงเวลาแห่งความสุขนี้ก็อาจมาพร้อมความเจ็บ ถ้าคุณแม่เจ็บหัวนม หัวนมแตก หรือเป็นแผล อาการแบบนี้พบได้บ่อย และมีหลายวิธีที่ช่วยดูแลและลดโอกาสเกิดซ้ำได้"

การให้นมลูกทำให้ร่างกายเปลี่ยนไปหลายอย่าง ทั้งขนาดเต้านมที่ใหญ่ขึ้น น้ำนมที่ซึมออกมา และความรู้สึกตึงเต้านม คุณแม่บางคนยังเจอปัญหาอื่น เช่น เต้านมอักเสบ เจ็บหัวนม ท่อน้ำนมอุดตัน และเต้านมคัด บางคนพบว่าผิวหัวนมแห้ง ลอกเป็นขุย หรือแตก

หัวนมแตกเกิดจากอะไร

อาการเจ็บหัวนมระหว่างให้นมพบได้บ่อยและมีหลายสาเหตุ ตั้งแต่ขนาดเต้านมที่เปลี่ยน อาการเจ็บเล็กน้อยที่หัวนม ไปจนถึงรอยแตกบาง ๆ บนผิว สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือลูกอมหัวนมตื้น อาการส่วนใหญ่ดีขึ้นได้เมื่อปรับท่าให้นมตามคำแนะนำของพยาบาลหรือผู้เชี่ยวชาญด้านนมแม่ และดูแลผิวหัวนมไม่ให้แห้ง การดูแลตั้งแต่เนิ่น ๆ ก่อนหัวนมแตกจึงช่วยได้มาก

ถ้าคุณแม่เจ็บหัวนมรุนแรง มีอาการของการติดเชื้อ ท่อน้ำนมอุดตัน หรือเจ็บจนทนไม่ไหว ควรไปพบแพทย์เร็ว ๆ การแก้ตั้งแต่ระยะแรกง่ายกว่ารอให้เป็นมาก

สาเหตุทั่วไปของอาการเจ็บหัวนม

• ลูกดูดแรงหรือนานเกินไป

• ลูกอมหัวนมตื้นหรืออยู่ในท่าที่ไม่ถนัดระหว่างดูดนม

• ผิวหัวนมของคุณแม่แห้งมาก

• ใส่เสื้อชั้นในที่รัดเกินไปหรือไม่เหมาะกับช่วงให้นม

• การติดเชื้อรา

• ท่อน้ำนมอุดตัน

• ใช้กรวยปั๊มนมขนาดไม่พอดี

• เต้านมอักเสบ

• ลูกหิวจัดจึงดูดแรงและรีบ

เคล็ดลับดูแลหัวนมที่คุณแม่ทำได้เองที่บ้าน

หัวนมไวต่อสัมผัสในสัปดาห์แรก ๆ ของการให้นมเป็นเรื่องที่พบได้ แต่ถ้าเจ็บหัวนมทุกวันติดต่อกัน อาจทำให้คุณแม่กลัวการให้นมลูกได้ ลองเคล็ดลับเหล่านี้เพื่อดูแลเต้านมและหัวนมช่วงให้นม

ดูแลความสะอาดอย่างอ่อนโยน

เวลาอาบน้ำ ล้างหน้าอกด้วยน้ำอุ่นก็พอ ไม่ต้องถูสบู่ที่หัวนม เพราะสบู่และเจลอาบน้ำชะล้างน้ำมันตามธรรมชาติจากต่อมมอนต์โกเมอรี (ปุ่มเล็ก ๆ บนลานนม) ทำให้ผิวหัวนมแห้ง แตก และระคายเคืองได้ง่าย

ก่อนให้นม

ไม่จำเป็นต้องเช็ดหรือทำความสะอาดหัวนมก่อนให้นมทุกครั้ง งานวิจัยบางส่วนพบว่าจุลินทรีย์บนผิวเต้านมของคุณแม่เป็นส่วนหนึ่งของจุลินทรีย์ในลำไส้ที่ลูกได้รับในช่วงแรก

แผ่นซับน้ำนม

ถ้าใช้แผ่นซับน้ำนม ให้เปลี่ยนบ่อย ๆ เพื่อให้หัวนมและเต้านมแห้งอยู่เสมอ ความอับชื้นเป็นเวลานานเพิ่มโอกาสการติดเชื้อราได้

ทาครีมบำรุงให้ผิวหัวนมชุ่มชื้น

ผิวหัวนมที่แห้งมากเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้รู้สึกเจ็บ การทาครีมบำรุงบาง ๆ หลังให้นมช่วยให้ผิวหัวนมและลานนมนุ่มชุ่มชื้น Mama's Choice Intensive Nipple Cream ครีมทาหัวนม เป็นครีมเนื้อเข้มข้นที่มีสารสกัดจากอินทผลัม น้ำมันมะพร้าว และเชียบัตเตอร์ ไม่มีพาราเบนและแอลกอฮอล์ในสูตร ทาทิ้งไว้ได้โดยไม่ต้องล้างออกก่อนให้นม จากแบบสำรวจความพึงพอใจผู้บริโภค 2022 (n=74) คุณแม่ 96% รู้สึกว่าผิวหัวนมที่แห้งนุ่มขึ้น (จดแจ้งกับ อย. เลขที่ 10-2-6900013206)

เว้นระยะการให้นมไม่ให้ห่างเกินไป

ไม่ควรปล่อยให้ช่วงห่างระหว่างมื้อนมนานเกินไป ให้นมตามที่ลูกต้องการ ช่วงแรกมักราว 8–12 ครั้งต่อวัน ทั้งสำคัญต่อการเติบโตของลูก และช่วยให้ร่างกายคุณแม่สร้างน้ำนมได้สม่ำเสมอ ลูกที่ไม่หิวจัดจะดูดได้นุ่มนวลกว่าด้วย

ใส่เสื้อชั้นในสำหรับคุณแม่ให้นม

เลือกเสื้อชั้นในให้นมที่ใส่สบาย ไม่รัด ทำจากผ้าฝ้ายที่นุ่มต่อผิวและซับความชื้นได้ดี ช่วยลดการเสียดสีและความอับชื้นบริเวณหน้าอก

บทความที่เกี่ยวข้อง

ครีมทาหัวนมต้องเป็นลาโนลินบริสุทธิ์ 100% หรือไม่

วิธีเลือกเสื้อชั้นในให้นมให้พอดีตลอดช่วงให้นมลูก

เจ็บหัวนม เจ็บเต้านมตอนให้นมลูก 5 สาเหตุและวิธีดูแล

ถ้าลองทำตามวิธีข้างต้นแล้วยังเจ็บอยู่หรือเจ็บมากขึ้น พยาบาลหรือคลินิกนมแม่ช่วยหาวิธีให้ลูกยังได้กินนมแม่ต่อโดยที่หัวนมได้พัก ไม่ควรหยุดระบายน้ำนมไปเฉย ๆ เพราะน้ำนมที่ค้างอาจทำให้เต้านมคัดหรืออักเสบ ถ้าเจ็บจนให้ลูกดูดไม่ไหว การปั๊มหรือบีบน้ำนมออกระหว่างนี้ช่วยได้ ระหว่างนั้นเลี่ยงการเสียดสีหัวนม และดูแลแผลตามคำแนะนำของแพทย์หรือพยาบาล เพราะแผลที่หัวนมอาจติดเชื้อและนำไปสู่เต้านมอักเสบได้นะคะ