นวดก่อนคลอด วิธีนวดคนท้องให้สบายตัวและผ่อนคลาย

หลังตึง ไหล่ล้า ขาหนัก ท้องยิ่งโตยิ่งรู้สึกชัด การนวดเบา ๆ จากมือคุณพ่อสัก 10 นาทีก่อนนอนเป็นวิธีง่าย ๆ ที่คุณแม่หลายคนใช้ผ่อนคลายทั้งร่างกายและจิตใจ

ปวดหลังส่วนล่างเป็นอาการที่คุณแม่ตั้งครรภ์จำนวนมากต้องเจอ โดยมักเริ่มเป็นมากขึ้นในช่วงอายุครรภ์ 20–28 สัปดาห์ วิธีแรกที่ลองทำได้คือออกไปเดินเล่น ออกกำลังกายเบา ๆ และปรับท่านั่งท่ายืนให้เหมาะสม ซึ่งช่วยให้กล้ามเนื้อที่ปวดเมื่อยดีขึ้นได้ แต่บางครั้งวิธีเหล่านี้ก็ยังไม่พอ

การนวดก่อนคลอดหรือการนวดระหว่างตั้งครรภ์จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง และเป็นสิ่งที่คุณพ่อช่วยทำให้ได้ที่บ้าน เพียงแต่ต้องทำอย่างระมัดระวังและถูกวิธี ถ้าคุณแม่มีภาวะเสี่ยงหรือโรคประจำตัว เช่น เคยมีลิ่มเลือดอุดตัน ความดันสูง ครรภ์เป็นพิษ รกเกาะต่ำ หรือมีเลือดออกทางช่องคลอด ควรถามคุณหมอที่ดูแลครรภ์ก่อนว่านวดได้หรือไม่นะคะ

นวดก่อนคลอดต่างจากการนวดทั่วไปอย่างไร

การนวดก่อนคลอดใช้เทคนิคคล้ายการนวดทั่วไป แต่ลงน้ำหนักเบากว่า และนวดเฉพาะบางบริเวณเท่านั้น อินโฟกราฟิกด้านล่างแสดงให้เห็นว่าการนวดคนท้องไม่ได้ต่างจากการนวดปกติมากนัก เพียงต้องระวังบางจุดเป็นพิเศษ และเลี่ยงบางจุดไปเลย

บริเวณที่คนท้องนวดได้

• หลังส่วนบน

• บริเวณระหว่างไหล่ลงมาถึงสะโพก

• เอว (นวดเบา ๆ เท่านั้น เพราะอยู่ใกล้หน้าท้อง)

• ต้นขาและน่อง นวดได้เบา ๆ แต่ไม่ควรกดจุดหรือรีดเส้นแรง ๆ เพราะถ้าคุณแม่มีลิ่มเลือดอุดตันที่ขาโดยไม่รู้ตัว การนวดแรงอาจทำให้ลิ่มเลือดหลุดไปอุดตันที่อวัยวะอื่นซึ่งอันตรายกว่าได้ ถ้าขาบวมข้างเดียว ปวด แดง หรืออุ่นผิดปกติ ห้ามนวด และควรไปพบแพทย์

บริเวณที่ควรเลี่ยง

• การนวดกดจุดแรง ๆ ไม่ว่าจะเป็นบริเวณใดของร่างกาย

• กลางหน้าท้อง ซึ่งเป็นบริเวณที่ลูกอยู่

• มือ บริเวณง่ามระหว่างนิ้วโป้งกับนิ้วชี้

• ส้นเท้า นิ้วโป้งเท้า และรอบข้อเท้า

สองจุดหลังนี้เป็นจุดที่ศาสตร์การกดจุดเชื่อว่าเชื่อมโยงกับอุ้งเชิงกรานและมดลูก แม้หลักฐานทางการแพทย์ยังไม่ชัดเจน แต่ก็เลี่ยงไว้ก่อนจะสบายใจกว่า

เซฟอินโฟกราฟิกนี้เก็บไว้ จะได้จำง่ายว่าบริเวณไหนนวดได้ระหว่างตั้งครรภ์ ถ้าคุณแม่มีคำถามหรือข้อเสนอแนะ แบ่งปันกับเราได้ที่ด้านล่าง เราตั้งใจปรับปรุงบทความให้ดีขึ้นเรื่อย ๆ เพื่อให้คุณแม่มีข้อมูลประกอบการตัดสินใจในช่วงตั้งครรภ์

ควรนวดก่อนคลอดช่วงไหน

แหล่งข้อมูลส่วนใหญ่แนะนำให้เริ่มนวดหลังผ่านไตรมาสแรกไปแล้ว เราจึงแนะนำช่วงอายุครรภ์ประมาณ 13–31 สัปดาห์

เหตุผลคือ ไตรมาสแรก (12 สัปดาห์แรก) เป็นช่วงที่การตั้งครรภ์ยังเปราะบาง และความเสี่ยงของการแท้งตามธรรมชาติสูงกว่าช่วงอื่น แม้การนวดเบา ๆ จะไม่ได้เป็นสาเหตุ แต่ผู้ให้บริการนวดหลายแห่งก็เลือกไม่รับนวดคุณแม่ในไตรมาสแรกเพื่อความระมัดระวัง

หลังพ้น 12 สัปดาห์ไปแล้ว การนวดเบา ๆ ในบริเวณที่เหมาะสมช่วยให้คุณแม่ผ่อนคลายและรู้สึกสบายตัวขึ้นได้

ส่วนคุณแม่ที่อายุครรภ์เกิน 31 สัปดาห์ เราไม่แนะนำให้นวดเองที่บ้าน โดยเฉพาะถ้าไม่มีคนที่มีประสบการณ์คอยดูแล เพราะเมื่อใกล้กำหนดคลอด มีความกังวลว่าการกดบางจุดอาจกระตุ้นให้มดลูกหดตัวได้ ถ้าอยากนวดในช่วงนี้ ควรปรึกษาคุณหมอก่อนทุกครั้งนะคะ

อินโฟกราฟิกด้านล่างช่วยให้เห็นภาพว่าช่วงไหนเหมาะหรือไม่เหมาะกับการนวดก่อนคลอด

3 ขั้นตอนนวดเองที่บ้าน

การนวดจากคุณพ่อเป็นช่วงเวลาดี ๆ ที่ช่วยให้คุณแม่รู้สึกได้รับการดูแลและผ่อนคลาย คุณพ่อไม่จำเป็นต้องเป็นนักนวดมืออาชีพ ขอเพียงคุณแม่บอกว่าควรลงน้ำหนักแค่ไหน และชี้ให้ดูว่าบริเวณไหนนวดได้ (ส่งอินโฟกราฟิกด้านบนให้คุณพ่อดูได้เลย)

ขั้นตอนการนวดเองที่บ้านมีดังนี้

ขั้นตอนที่ 1

หาหมอนมารองท้อง และรองส่วนอื่นตามที่สบาย ท่าที่นิยมใช้นวดคนท้องมี 2 ท่า คือท่านั่งและท่านอนตะแคง ท่านั่ง ให้คุณแม่นั่งหันหน้าเข้าหาพนักเก้าอี้หรือผนัง แล้ววางหมอนไว้ด้านหน้าเพื่อรองรับหน้าท้อง ท่านอนตะแคง ใช้หมอนหนุนรองท้อง และวางหมอนไว้ระหว่างเข่า เพื่อให้คุณแม่อยู่ในท่าที่มั่นคงและสบาย ไม่ควรนอนคว่ำ และหลังไตรมาสแรกไม่ควรนอนหงายราบนาน ๆ

ขั้นตอนที่ 2

เมื่อคุณแม่อยู่ในท่าที่สบายแล้ว คุณพ่อก็เริ่มนวดได้เลย นวดเบา ๆ เฉพาะบริเวณที่นวดได้ การนวดก่อนคลอดแต่ละครั้งใช้เวลาเพียงประมาณ 5–10 นาทีก็ช่วยให้คุณแม่ผ่อนคลายได้แล้ว ถ้าคุณแม่รู้สึกเจ็บ เวียนหัว หรือไม่สบายตัว ให้หยุดทันที

ขั้นตอนที่ 3

ใช้น้ำมันนวดหรือโลชั่นช่วยให้มือลื่นขึ้น การนวดจะนุ่มนวลและควบคุมน้ำหนักมือได้ง่ายขึ้น เลือกผลิตภัณฑ์ที่ทำมาสำหรับช่วงตั้งครรภ์ และทดสอบที่ผิวบริเวณเล็ก ๆ ก่อนใช้ครั้งแรก น้ำมันหอมระเหยเข้มข้นบางชนิดไม่แนะนำให้ใช้ระหว่างตั้งครรภ์ ถ้าไม่แน่ใจ ถามเภสัชกรได้นะคะ

น้ำมันนวดจาก Mama’s Choice

อยากให้ทุกครั้งที่นวดเป็นช่วงเวลาพิเศษ ลองใช้ Mama’s Choice Relaxing Massage Oil น้ำมันนวดสูตรสำหรับคุณแม่ช่วงตั้งครรภ์และให้นม มีส่วนผสมของน้ำมันเกรปฟรุต ลาเวนเดอร์ และส้ม กลิ่นหอมอ่อน ๆ สดชื่น ช่วยให้มือคุณพ่อลื่นไหลไปตามผิว นวดได้นุ่มนวลตลอด 10 นาที อ่านฉลากและวิธีใช้ก่อนเริ่ม

ประโยชน์ที่อาจได้จากการนวดก่อนคลอด

ประโยชน์ที่คุณแม่หลายคนรู้สึกได้จากการนวดระหว่างตั้งครรภ์ ได้แก่

• รู้สึกผ่อนคลายและเครียดน้อยลง การสัมผัสที่อ่อนโยนช่วยให้ร่างกายผ่อนคลาย คุณแม่หลายคนรู้สึกสบายใจและอารมณ์ดีขึ้นหลังนวด

• กล้ามเนื้อและข้อที่ตึงล้าคลายลง โดยเฉพาะหลัง ไหล่ และสะโพก ซึ่งรับน้ำหนักมากขึ้นระหว่างตั้งครรภ์

• ขาที่บวมเล็กน้อยรู้สึกเบาขึ้น การนวดเบา ๆ ร่วมกับการยกขาสูงอาจช่วยให้คุณแม่รู้สึกสบายขึ้น แต่ถ้าบวมมาก บวมเร็ว หรือบวมที่หน้าและมือ ควรไปพบแพทย์ เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะครรภ์เป็นพิษ

• นอนหลับได้ดีขึ้น เมื่อร่างกายผ่อนคลายและความกังวลลดลง คุณแม่หลายคนหลับได้ง่ายขึ้น ช่วงนี้จึงเป็นเวลาดีที่จะพักผ่อนให้เต็มที่ เพราะหลังคลอด คุณแม่ส่วนใหญ่ต้องตื่นมาให้นมลูกทุก 2–3 ชั่วโมงในช่วงแรก กว่าลูกจะนอนยาวตลอดคืนก็อาจใช้เวลาหลายเดือน

• ได้ใกล้ชิดกับคุณพ่อ การนวดเป็นช่วงเวลาที่คุณพ่อคุณแม่ได้อยู่ด้วยกัน พูดคุย และเตรียมใจรอลูกไปพร้อมกัน

การนวดเป็นเรื่องของความผ่อนคลาย ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าช่วยลดความดันโลหิต ปรับฮอร์โมน หรือทำให้คลอดง่ายขึ้น ถ้าปวดมากหรือปวดไม่หาย ให้บอกคุณหมอตอนฝากครรภ์

นวดเองที่บ้านได้ แต่ต้องระวัง

การนวดก่อนคลอดทำเองที่บ้านได้ แต่สำหรับบางครอบครัวอาจไม่ง่ายนัก สิ่งสำคัญคือต้องรู้ข้อจำกัดก่อนลงมือ ดังนี้

• ถ้าคุณพ่อคุณแม่ไม่เคยนวดมาก่อน และคุณแม่มีอาการปวดกล้ามเนื้อที่ชัดเจน ลองไปใช้บริการนักนวดที่ผ่านการฝึกนวดคนท้องโดยเฉพาะ หรือสปาที่มีบริการนวดสำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์ และแจ้งอายุครรภ์ทุกครั้ง

• ไม่ควรนวดร่วมกับการใช้ความร้อนสูง เช่น อาบน้ำร้อนจัด อบไอน้ำ แช่จากุซซี่ หรือเข้าซาวน่า

การนวดสั้น ๆ เพียง 5–10 นาทีที่บ้านช่วยให้คุณแม่ผ่อนคลายได้ และทำได้ไม่ยาก ถ้าอยากผ่อนคลายทั้งตัว การไปหานักนวดที่มีประสบการณ์ด้านการนวดคนท้องก็เป็นอีกทางเลือกที่ดี

ถ้าบทความนี้มีประโยชน์ หรือคุณแม่มีคำถามและข้อเสนอแนะ ส่งข้อความหาเราได้ทาง Facebook หรือ Instagram เราอ่านทุกข้อความค่ะ

อ้างอิง

https://bit.ly/2TdmbZg

https://bit.ly/2SxfoJD

https://bit.ly/3jn88L9

https://bit.ly/3jmjvDm

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ

นวดออกซิโทซิน วิธีนวดผ่อนคลายสำหรับคุณแม่ท้องและคุณแม่ให้นม

ปวดหัวตอนท้อง 4 แบบ และวิธีดูแลตัวเอง

คนท้องนวดได้ไหม และน้ำมันนวดสำหรับคนท้องต่างจากน้ำมันนวดทั่วไปอย่างไร