คนท้องห้ามกินอะไรบ้าง 10 อาหารที่คุณแม่ตั้งครรภ์ควรเลี่ยง

สิ่งที่คุณแม่กินระหว่างตั้งครรภ์ไปถึงลูกในครรภ์ด้วย อาหารส่วนใหญ่กินได้ตามปกติ แต่มีบางอย่างที่อาจมีเชื้อโรค ปรสิต หรือสารปนเปื้อนที่ส่งผลต่อลูกได้ คำถามแรก ๆ ของคุณแม่หลายคนเมื่อรู้ว่าท้องจึงเป็นว่า คนท้องห้ามกินอะไรบ้าง

ด้านล่างคือ 10 อาหารที่คุณแม่ตั้งครรภ์ควรเลี่ยงหรือจำกัด พร้อมเหตุผล และวิธีปรับให้ยังกินของที่ชอบได้ ถ้าคุณแม่มีโรคประจำตัวหรือได้รับคำแนะนำเรื่องอาหารเป็นพิเศษ ให้ยึดตามคำแนะนำของคุณหมอที่ฝากครรภ์เป็นหลักนะคะ

10 อาหารที่คุณแม่ตั้งครรภ์ควรเลี่ยงหรือจำกัด

1. ปลาที่มีสารปรอทสูง

สารปรอทเป็นโลหะหนักที่สะสมในปลา โดยเฉพาะปลาทะเลตัวใหญ่ที่อายุยืนและกินปลาอื่นเป็นอาหาร การศึกษาพบว่าการได้รับสารปรอทระหว่างอยู่ในครรภ์อาจส่งผลต่อพัฒนาการของสมองและระบบประสาทของลูก คุณแม่ที่ตั้งครรภ์ วางแผนจะมีลูก หรือให้นมลูก จึงควรเลี่ยงปลาที่มีปรอทสูง เช่น

• ปลาฉลาม

• ปลากระโทงดาบ

• ปลาอินทรีตัวใหญ่ (king mackerel)

• ปลาทูน่าตาโต (bigeye tuna)

• ปลามาร์ลิน

• ปลาไทล์ฟิชจากอ่าวเม็กซิโก

• ปลาออเรนจ์ รัฟฟี (orange roughy)

ข้อแนะนำ ปลายังเป็นแหล่งโปรตีนและไขมันดีที่คุณแม่ท้องควรกิน เพียงเลือกชนิดที่มีปรอทต่ำ เช่น ปลานิล ปลาแซลมอน ปลาเฮร์ริง ปลาเทราต์ ปลากะตัก ปลาคอด และปลาลิ้นหมา และปรุงให้สุกทุกครั้ง

2. ไข่ดิบหรือไข่ไม่สุก

ไข่ลวก ไข่ยางมะตูม หรือเมนูที่ใช้ไข่กึ่งสุกกึ่งดิบ อาจมีเชื้อซาลโมเนลลา (Salmonella) ซึ่งทำให้อาหารเป็นพิษได้

อาการอาหารเป็นพิษตอนท้องทำให้คุณแม่ขาดน้ำและอ่อนเพลียได้มาก ในบางกรณีการติดเชื้อรุนแรงอาจเกี่ยวข้องกับการเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด นอกจากเมนูไข่ทั่วไปแล้ว ไข่ดิบยังแฝงอยู่ในซอสฮอลแลนเดส น้ำสลัดบางชนิด และมายองเนสทำเองด้วย

ข้อแนะนำ ปรุงไข่จนไข่ขาวและไข่แดงสุกแข็ง หรือเลือกใช้ไข่พาสเจอร์ไรซ์แทนนะคะ

3. อาหารทะเลดิบ

ซูชิ ซาชิมิ หรือกุ้งแช่น้ำปลา เป็นของโปรดของหลายคน แต่ช่วงตั้งครรภ์ควรพักไว้ก่อน อาหารทะเลดิบอาจมีแบคทีเรียและปรสิต เช่น อีโคไล (E. coli) ลิสทีเรีย (Listeria) และซาลโมเนลลา

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคของสหรัฐอเมริกา (CDC) ระบุว่าหญิงตั้งครรภ์มีโอกาสติดเชื้อลิสทีเรียมากกว่าคนทั่วไปราว 10 เท่า แม้คุณแม่จะมีอาการเพียงเล็กน้อยคล้ายไข้หวัด แต่เชื้อนี้อาจทำให้แท้ง ทารกเสียชีวิตในครรภ์ หรือทารกแรกเกิดติดเชื้อรุนแรงได้

ข้อแนะนำ ถ้าอยากกินซูชิ เลือกหน้าที่ปรุงสุก เช่น กุ้งต้ม ปลาไหลย่าง หรือไข่หวาน แทนหน้าปลาดิบ

4. ผลิตภัณฑ์จากนมที่ไม่ผ่านการพาสเจอร์ไรซ์

นมดิบและผลิตภัณฑ์ที่ทำจากนมดิบอาจมีเชื้อลิสทีเรียและแบคทีเรียอื่น ๆ ซึ่งทำให้เกิดโรคลิสทีริโอซิส (Listeriosis) ที่อันตรายต่อการตั้งครรภ์ดังที่กล่าวไปข้างต้น

ที่ควรระวังคือนมวัวหรือนมแพะที่ไม่ผ่านการพาสเจอร์ไรซ์ และชีสเนื้อนุ่มที่ทำจากนมดิบ เช่น บรี (brie) กามองแบร์ (camembert) และกอร์กอนโซลา (gorgonzola)

ข้อแนะนำ เลือกนมและชีสที่ฉลากระบุว่าผ่านการพาสเจอร์ไรซ์ หรือนม UHT ก่อนซื้อทุกครั้ง

5. คาเฟอีนที่มากเกินไป

คนท้องดื่มกาแฟได้ แต่ควรจำกัดปริมาณ เพราะคาเฟอีนผ่านรกไปถึงลูกได้ และการได้รับมากเกินไปมีความเกี่ยวข้องกับทารกน้ำหนักแรกเกิดน้อย คำแนะนำทางการแพทย์ทั่วไปคือไม่เกิน 200 มิลลิกรัมต่อวัน หรือราวกาแฟชง 1–2 แก้ว ขึ้นอยู่กับขนาดแก้วและความเข้มของกาแฟ อย่าลืมนับคาเฟอีนจากชา ชาเขียว โกโก้ น้ำอัดลมบางชนิด และเครื่องดื่มชูกำลังรวมด้วย

ข้อแนะนำ ถ้าอยากดื่มกาแฟ ลองสั่งแก้วเล็กลง หรือลดช็อตกาแฟแล้วเติมนมมากขึ้น นอกจากได้คาเฟอีนน้อยลง ยังได้แคลเซียมจากนมเพิ่มด้วย

6. แอลกอฮอล์

ยังไม่มีปริมาณแอลกอฮอล์ที่พิสูจน์ได้ว่าปลอดภัยระหว่างตั้งครรภ์ CDC ระบุว่าแอลกอฮอล์ส่งผลต่อการเจริญเติบโตและระบบประสาทของลูกได้ทุกช่วงของการตั้งครรภ์ และการดื่มในไตรมาสแรกอาจทำให้ลูกมีลักษณะใบหน้าผิดปกติ

หลังไตรมาสแรกก็ยังมีความเสี่ยง เช่น ลูกน้ำหนักแรกเกิดน้อย มีปัญหาพฤติกรรมและการเรียนรู้ภายหลัง รวมถึงความเสี่ยงต่อการแท้งและทารกเสียชีวิตในครรภ์

ข้อแนะนำ หยุดดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิดทันทีที่รู้ว่าตั้งครรภ์ ถ้าเคยดื่มไปก่อนรู้ตัว ไม่ต้องโทษตัวเอง แต่ควรบอกคุณหมอที่ฝากครรภ์ไว้ จะได้ช่วยดูแลได้ตรงจุดนะคะ

7. เนื้อสัตว์ดิบหรือสุกไม่ทั่ว

สเต็กมีเดียมแรร์ ลาบดิบ ก้อย หรือหมูกระทะที่ย่างไม่สุก อาจมีแบคทีเรียและปรสิต เช่น อีโคไล ซาลโมเนลลา แคมไพโลแบคเตอร์ (Campylobacter) และท็อกโซพลาสมา กอนดิไอ (Toxoplasma gondii) เชื้อท็อกโซพลาสมาอาจทำให้ลูกในครรภ์ได้รับผลกระทบรุนแรง เช่น สูญเสียการได้ยิน ตาบอด หรือมีความบกพร่องทางสติปัญญา แม้คุณแม่เองจะไม่รู้สึกป่วยเลยก็ตาม

ข้อแนะนำ กินข้าวนอกบ้านให้สั่งเมนูที่ปรุงสุกทั่ว ถ้าทำเองที่บ้าน ให้ปรุงเนื้อจนไม่มีสีชมพูตรงกลาง แยกเขียงและมีดสำหรับเนื้อดิบ และล้างมือหลังจับเนื้อดิบทุกครั้ง

8. เนื้อสัตว์แปรรูปและเนื้อแช่เย็นพร้อมกิน

ลิสทีเรียไม่ได้อยู่แค่ในอาหารทะเลดิบและนมดิบ เชื้อนี้ปนเปื้อนได้ระหว่างการแปรรูปและการเก็บรักษา เช่น ในแฮม ซาลามิ ไส้กรอก และเนื้อสัตว์แปรรูปที่หั่นขายแบบแช่เย็น และยังเติบโตได้แม้อยู่ในตู้เย็น

ข้อแนะนำ ถ้าอยากกินแซนด์วิชแฮมหรือซาลามิ ให้อุ่นจนไส้ร้อนจัดมีไอขึ้นก่อนกิน การอุ่นจนร้อนทั่วช่วยฆ่าเชื้อที่อาจปนเปื้อนอยู่ได้

9. น้ำตาลที่มากเกินไป

ของหวานเป็นความสุขเล็ก ๆ ที่หลายคนขาดไม่ได้ แต่การกินน้ำตาลมากเกินไประหว่างตั้งครรภ์ทำให้น้ำหนักขึ้นเกินเกณฑ์ได้ง่าย และเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ซึ่งอาจทำให้ลูกตัวโตเกินเกณฑ์และคลอดยากขึ้น

ข้อแนะนำ ไม่จำเป็นต้องงดของหวานเด็ดขาด ลองลดขนมระหว่างมื้อ กินผักและธัญพืชที่มีใยอาหารมากขึ้นเพื่อให้อิ่มนาน เปลี่ยนเป็นผลไม้สดแทนขนม หรือแบ่งช็อกโกแลตเป็นชิ้นเล็ก ๆ กินทีละชิ้น ถ้าคุณหมอนัดตรวจน้ำตาลในเลือด ก็ไปตามนัดทุกครั้ง

10. ถั่วงอกและต้นอ่อนดิบ

ถั่วงอก ต้นอ่อนทานตะวัน หรือต้นอ่อนอื่น ๆ เพาะในที่ชื้นและอุ่น ซึ่งเป็นสภาพที่แบคทีเรียอย่างซาลโมเนลลา ลิสทีเรีย และอีโคไลเติบโตได้ดี องค์การอาหารและยาของสหรัฐอเมริกา (U.S. Food and Drug Administration: FDA) จึงแนะนำให้เด็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ เลี่ยงการกินต้นอ่อนดิบ

ข้อแนะนำ การล้างอย่างเดียวกำจัดเชื้อได้ไม่หมด ถ้าอยากกิน ให้ปรุงจนสุกก่อน เช่น ผัดหรือลวกจนสุกทั่วนะคะ

อาหารส่วนใหญ่ในรายการนี้คุณแม่ยังกินได้ เพียงต้องล้างให้สะอาด ปรุงให้สุก และกินในปริมาณที่พอดี การปรับเล็ก ๆ น้อย ๆ อย่างสั่งซูชิหน้าสุกหรือดื่มกาแฟแก้วเล็กลง ก็ช่วยให้คุณแม่ยังมีความสุขกับการกินได้ตลอดการตั้งครรภ์

กินอร่อยแล้ว อย่าลืมดูแลช่องปาก

ช่วงตั้งครรภ์ฮอร์โมนที่เปลี่ยนไปทำให้เหงือกอักเสบและมีเลือดออกง่ายขึ้น อย่าลืมแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง และไปพบทันตแพทย์ตามนัด คุณแม่หลายคนที่อยากได้ยาสีฟันสูตรไม่มีฟลูออไรด์เลือก Mama’s Choice Non-Fluoride Toothpaste ยาสีฟันที่เราพัฒนาสำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์และให้นม มีมิสวาก มินต์ และคลอโรฟิลล์ ทำความสะอาดฟันและช่วยให้ลมหายใจหอมสดชื่นหลังมื้ออาหาร ไม่มีฟลูออไรด์และ SLS ในสูตร (จดแจ้งกับ อย. เลขที่ 10-2-6700033454) ใช้คู่กับน้ำยาบ้วนปากสูตรไม่มีแอลกอฮอล์ Mama’s Choice Alcohol-Free Mouthwash ให้ปากหอมสดชื่นได้ทั้งวัน

การเลี่ยงซูชิหรือลดกาแฟอาจไม่ง่ายในช่วงแรก ไม่ต้องกดดันตัวเองให้ทำได้สมบูรณ์แบบทุกวัน ทำเท่าที่ทำได้ และถามคุณหมอเมื่อไม่แน่ใจ ก็เพียงพอแล้วค่ะ

บทความที่เกี่ยวข้อง

7 อาหารที่คนท้องควรเลี่ยง

10 สิ่งที่คนท้องควรระวัง

ยาสีฟันสำหรับคนท้อง ตั้งครรภ์แล้วจำเป็นต้องเปลี่ยนไหม

เลือกซื้อผลิตภัณฑ์ของ Mama’s Choice Thailand ได้ที่ Shopee Official Store