ผดร้อนในทารก เกิดจากอะไร และดูแลอย่างไร

ในวันที่อากาศร้อน คุณแม่อาจเห็นตุ่มแดงเล็ก ๆ ขึ้นที่คอและหน้าอกของลูก ทั้งที่ลูกดูแข็งแรงและร่าเริงดี

ส่วนใหญ่นั่นคือผดร้อน และมักหายไปเองภายใน 2–3 วันเมื่อแก้ที่ต้นเหตุ คือความร้อนและความอับชื้น บ่อยครั้งที่ผดอยู่นานขึ้นเพราะวิธีดูแลที่ไม่เหมาะ

ในอากาศร้อนชื้นแบบเมืองไทย ผดร้อนเป็นผื่นที่พบบ่อยมากในทารก และวิธีดูแลแบบที่ทำต่อกันมาบางอย่างกลับทำให้หายช้าลง

ทำไมทารกจึงเป็นผดร้อนได้ง่าย

เหงื่อระบายออกทางท่อเล็ก ๆ ในผิวหนัง ในทารก ท่อเหล่านั้น ยังพัฒนาไม่เต็มที่ แคบและอุดตันง่าย เมื่ออากาศร้อนและลูกมีเหงื่อออกมากกว่าที่ท่อจะระบายได้ทัน เหงื่อจึงถูกกักอยู่ใต้ผิวและปรากฏเป็นตุ่มแดงหรือตุ่มน้ำใสเม็ดละเอียด

จุดที่ชอบขึ้นคือจุดที่ความร้อนถูกกักไว้ ได้แก่ คอและต้นคอ หน้าอก แผ่นหลัง ขาหนีบ และบริเวณที่ถูกเสื้อผ้ารัดแน่น

ตัวกระตุ้นมักมีสองอย่าง คือ อากาศร้อน และ เสื้อผ้ามากเกินไป อย่างหลังนี้มักถูกมองข้าม ทั้งการห่อตัวหนา ๆ และการใส่เสื้อผ้าหลายชั้นเพราะกลัวลูกหนาว ในห้องที่จริง ๆ แล้วอบอ้าว

สิ่งที่ช่วยได้

ทำให้ห้องเย็นลง พัดลมที่ไม่เป่าตรงตัวลูก เปิดหน้าต่าง หรือแอร์ที่ประมาณ 24–26°C ขั้นตอนนี้ช่วยได้มาก

ลดชั้นเสื้อผ้า เสื้อผ้าฝ้ายหลวม ๆ ชั้นเดียวในวันที่อากาศร้อน หลักง่าย ๆ คือ ลูกใส่เสื้อผ้ามากกว่าที่คุณแม่ใส่แล้วสบายได้อย่างมากแค่หนึ่งชั้น ไม่ใช่สามชั้น

ปล่อยให้ผิวเปิดโล่งสักพัก ช่วงเวลาไม่ใส่เสื้อสักหน่อยในแต่ละวันช่วยให้ผิวแห้งและได้หายใจ

อาบน้ำด้วยน้ำอุณหภูมิปกติ ไม่ใช่น้ำอุ่น และ ซับให้แห้ง โดยเฉพาะข้อพับคอและขาหนีบ ข้อพับที่ยังชื้นอยู่ทำให้ผดหายช้า

เปลี่ยนเสื้อที่เปียกเหงื่อทันที ไม่ต้องรอถึงเวลาอาบน้ำ

เพียงเท่านี้ ผดร้อนส่วนใหญ่จะจางลงภายในสองถึงสามวัน

สิ่งที่ยิ่งทำให้หายช้า

แป้งฝุ่น เป็นวิธีดูแลแบบดั้งเดิมที่ปัจจุบันไม่แนะนำแล้ว ผงแป้งเสี่ยงต่อการที่ลูกสูดเข้าไป และแป้งที่ผสมกับเหงื่อจะจับตัวเป็นก้อน แล้วไปอุดตันท่อเหงื่อที่กำลังมีปัญหาอยู่แล้วเพิ่มเข้าไปอีก

ขี้ผึ้งและครีมเนื้อหนักที่มีน้ำมันเป็นฐาน บนบริเวณที่เป็นผด ชั้นที่ปิดผิวจะกักเหงื่อไว้ข้างใต้ ครีมสำหรับผิวบริเวณผ้าอ้อมใช้ปกป้องผิวในผ้าอ้อมจากความอับชื้น ไม่ได้มีไว้ทาผดร้อน

เสื้อผ้าหลายชั้น "กันลูกเป็นหวัด" ต้นเหตุของผดคือความร้อนที่ถูกกักไว้ ไม่ใช่ลม

ถูตัวตอนอาบน้ำ ผิวที่กำลังอักเสบต้องการแค่การล้างและซับให้แห้ง ไม่ใช่การขัดถู

หลังผื่นยุบแล้ว

ผิวบริเวณที่เคยเป็นผดมักรู้สึกหยาบและแห้งอยู่หลายวัน หลังตุ่มหายไปแล้ว มอยส์เจอไรเซอร์เนื้อบางเบาช่วยให้ผิวกลับมาชุ่มชื้น เช่น Baby Skin Vitamin Lotion โลชั่นบำรุงผิวเด็ก เนื้อบางเบาและซึมเร็ว มีน้ำมันอะโวคาโด น้ำมันอัลมอนด์ และเชียบัตเตอร์ ไม่มีแอลกอฮอล์และพาราเบนในสูตร จดแจ้งกับ อย. เลขที่ 10-2-6700000213 เนื้อโลชั่นไม่หนักผิว เหมาะกับอากาศร้อนบ้านเรา ในการทดสอบการใช้งานกับผู้บริโภคปี 2022 (n=29) คุณแม่ทุกคนที่ร่วมทดสอบเห็นด้วยว่าช่วยให้ผิวลูกน้อยชุ่มชื้น และ 97% รู้สึกว่าผิวลูกน้อยนุ่มขึ้น ดูรายละเอียดและสั่งซื้อ Baby Skin Vitamin Lotion

ลำดับสำคัญ คือทำให้ผิวเย็นและแห้งจนผื่นยุบก่อน แล้วจึงค่อยบำรุงผิว ไม่ใช่กลับกัน

เล่นนอกบ้านในวันที่อากาศร้อน

ลูกน้อยยังออกไปข้างนอกได้ตามปกติ แค่ต้องเตรียมตัวให้เหมาะ

• เลือกช่วงเวลาที่แดดอ่อน ก่อน 10 โมงเช้าหรือหลังบ่าย 4 โมง เป็นมิตรกับผิวมากกว่าช่วงเที่ยง
• หมวกและร่มเงา ช่วยลดความร้อนโดยตรง
• สำหรับเด็กอายุ 6 เดือนขึ้นไป ทาครีมกันแดดบนผิวส่วนที่โดนแดด เลือกครีมกันแดดสูตรมิเนอรัลสำหรับเด็กที่มีค่า SPF 30 ขึ้นไป ซึ่งปกป้องผิวได้ทันทีหลังทา ส่วนลูกที่อายุต่ำกว่า 6 เดือน ให้ใช้ร่มเงาและเสื้อผ้าบังแดดเป็นหลัก
• ให้น้ำหรือนมแม่บ่อยขึ้น กว่าปกติ
• กลับถึงบ้าน ล้างเหงื่อออก ซับข้อพับให้แห้ง และใส่เสื้อผ้าฝ้ายชั้นเดียว

ผดร้อนกับผิวไหม้แดดมักเกิดในวันเดียวกัน ข้อต่างคือ ผดร้อนมาจากความร้อนที่ถูกกักไว้ใต้เสื้อผ้า ส่วนผิวไหม้แดดมาจากแดดที่ส่องลงบนผิวที่เปิดโล่งโดยตรง

เมื่อไรควรพาลูกไปพบแพทย์

• ตุ่มกลายเป็น หนอง หรือผิวรอบ ๆ บวมและร้อน
• ลูก มีไข้ เพราะผดร้อนอย่างเดียวไม่ทำให้มีไข้ และทารกอายุต่ำกว่า 3 เดือนที่มีไข้ควรไปพบแพทย์ทันที
• ผื่น ไม่ดีขึ้นหลังสามถึงสี่วัน ทั้งที่ทำให้เย็นลงแล้ว
• ลูกดูงอแงมาก คันรุนแรง หรือซึม
• ผื่นลามเร็วหรือดูต่างจากตุ่มเหงื่อทั่วไป

ถ้าไม่แน่ใจว่าเป็นผื่นอะไร ถ่ายรูปไว้แล้วสอบถามแพทย์หรือพยาบาลได้เสมอ ถามไว้ก่อนดีกว่ากังวลอยู่คนเดียวค่ะ