5 ปัญหาในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ที่พบบ่อย และวิธีรับมือ
วิธีรับมือ 5 ปัญหาที่คุณแม่ให้นมพบบ่อย ทั้งน้ำนมน้อย เจ็บและคันหัวนม เต้านมคัดตึง เต้านมอักเสบ และน้ำนมไหลซึม พร้อมสัญญาณที่ควรปรึกษาแพทย์หรือคลินิกนมแม่
การให้นมลูกครั้งแรกมาพร้อมทั้งความตื่นเต้นและอารมณ์หลากหลาย และบางวันก็ทำให้คุณแม่เครียดและเหนื่อยได้เหมือนกัน ระหว่างทางยังมีปัญหาอีกหลายอย่างที่คุณแม่อาจต้องเจอ
Mama’s Choice เข้าใจดีว่าช่วงนี้ไม่ง่าย บทความนี้จึงรวบรวมปัญหาที่คุณแม่ให้นมพบบ่อยที่สุด พร้อมวิธีรับมือเบื้องต้น
ข่าวดีคือปัญหาส่วนใหญ่ดีขึ้นได้ ถ้ารู้สาเหตุและได้รับความช่วยเหลือเร็ว มาดูกันทีละข้อ
1. น้ำนมน้อย หรือรู้สึกว่าน้ำนมไม่พอ
นมแม่เป็นอาหารที่เหมาะกับทารกแรกเกิด แต่คุณแม่หลายคนกังวลว่าน้ำนมไม่พอ บางครั้งน้ำนมน้อยจริง และบางครั้งน้ำนมพอดีแล้วแต่คุณแม่ไม่มั่นใจ วิธีดูง่าย ๆ คือ ลูกปัสสาวะบ่อยพอ ผ้าอ้อมเปียกหลายผืนต่อวัน และน้ำหนักขึ้นตามเกณฑ์ที่คุณหมอนัดดู
วิธีรับมือ
ร่างกายสร้างน้ำนมตามปริมาณที่ถูกระบายออกจากเต้า สิ่งที่ช่วยได้มากที่สุดจึงเป็นเรื่องความถี่และการเข้าเต้า
-
ให้ลูกดูดบ่อยตามที่ลูกต้องการ ช่วงแรกมักวันละ 8–12 ครั้ง และให้ลูกเข้าเต้าลึกถึงลานนม ถ้าต้องห่างลูก ให้ปั๊มนมตามรอบ
-
ดื่มน้ำให้พอ ดื่มเมื่อรู้สึกกระหาย การดื่มน้ำมากเกินความต้องการไม่ได้ทำให้น้ำนมมากขึ้น แต่ร่างกายที่ขาดน้ำจะทำให้คุณแม่อ่อนเพลีย
-
พักผ่อนเท่าที่ทำได้ และลดความเครียด ให้คุณพ่อหรือคนในบ้านช่วยงานอื่น บางบ้านให้คุณพ่อนวดหลังให้คุณแม่ผ่อนคลายระหว่างให้นม (การนวดออกซิโทซิน)
-
กินอาหารให้หลากหลายครบหมู่ คุณแม่ให้นมต้องการพลังงานเพิ่มขึ้น ยังไม่มีอาหารชนิดใดที่มีหลักฐานชัดเจนว่าช่วยเพิ่มปริมาณน้ำนมได้ ส่วนสมุนไพรอย่างลูกซัด ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้
-
ถ้าลูกน้ำหนักขึ้นน้อย ปัสสาวะน้อย หรือคุณแม่ยังกังวล ให้ปรึกษาคลินิกนมแม่หรือคุณหมอเด็ก เพื่อดูการเข้าเต้าและวางแผนร่วมกัน
2. เจ็บและคันหัวนม
อาการเจ็บ แห้ง และคันหัวนมเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้คุณแม่หลายคนรู้สึกท้อ อาการเจ็บพบได้บ่อยในช่วงแรกของการให้นม และมักเกี่ยวกับท่าให้นมหรือการเข้าเต้าที่ยังไม่ดี ส่วนอาการคันหัวนม โดยเฉพาะเมื่อหัวนมแดงมันวาวหรือเจ็บแปลบลึกในเต้า อาจเป็นการติดเชื้อราที่ต้องให้แพทย์ตรวจ
วิธีรับมือ
-
ให้พยาบาลหรือคลินิกนมแม่ช่วยดูท่าให้นมและการเข้าเต้า ซึ่งเป็นต้นเหตุที่พบบ่อยที่สุด
-
ดูแลผิวหัวนมที่แห้งให้ชุ่มชื้นทุกวัน คุณแม่หลายคนเลือก Mama’s Choice Intensive Nipple Cream ครีมทาหัวนมเนื้อเข้มข้น ที่มีสารสกัดจากอินทผลัม น้ำมันมะพร้าว และเชียบัตเตอร์ บำรุงผิวหัวนมและลานนมที่แห้งให้นุ่มชุ่มชื้น ทาหลังให้นมได้เลยและไม่ต้องล้างออกก่อนให้นมมื้อถัดไป (จดแจ้งกับ อย. เลขที่ 10-2-6900013206)
-
แผ่นซิลิโคนครอบหัวนม (nipple shield) อาจช่วยได้ในบางกรณี แต่ควรใช้ตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญด้านนมแม่ เพราะถ้าใช้ไม่ถูกวิธีอาจทำให้ลูกได้นมน้อยลง
-
ถ้าคันมาก หัวนมแดงหรือเป็นแผล หรือลูกมีฝ้าขาวในปาก ควรไปพบแพทย์
3. เจ็บหน้าอกและเต้านมคัดตึง
เต้านมคัดตึงเกิดเมื่อน้ำนมและของเหลวในเต้ามีมากกว่าที่ถูกระบายออก มักเกิดในช่วงวันที่ 2–5 หรือสัปดาห์แรกหลังคลอด ช่วงที่ร่างกายกำลังปรับปริมาณน้ำนมให้พอดีกับที่ลูกกิน
วิธีรับมือ
เลือกวิธีด้านล่างตามอาการของคุณแม่
-
ประคบเย็นหลังให้นม เช่น ใช้ใบกะหล่ำปลีแช่เย็นหรือเจลเย็นห่อผ้า ช่วยลดบวมและปวด ประคบอุ่นสั้น ๆ ก่อนให้นมช่วยให้รู้สึกสบายขึ้น
-
ให้ลูกดูดบ่อย ๆ หรือปั๊มนมเมื่อห่างลูก ราว 8–12 ครั้งต่อวัน
-
ถ้าเต้าตึงจนลูกอมไม่ได้ บีบน้ำนมออกด้วยมือเล็กน้อยให้ลานนมนิ่มลงก่อน
-
ลูบเต้านมเบา ๆ จากหัวนมไปทางรักแร้ ไม่ต้องนวดหรือกดแรง
-
หลังให้นม ถ้าลูกอิ่มแล้วแต่ยังรู้สึกตึงมาก ปั๊มหรือบีบออกเพียงพอให้สบาย ไม่จำเป็นต้องปั๊มจนเกลี้ยง เพราะร่างกายอาจสร้างน้ำนมเพิ่มจนคัดซ้ำ ถ้ากำลังมองหาเครื่องปั๊ม Mama’s Choice Electric Breast Pump เป็นเครื่องปั๊มนมไฟฟ้าที่ส่วนสัมผัสเต้าทำจากโพลิโพรพิลีนและซิลิโคน มีโหมดนวดก่อนเข้าสู่โหมดปั๊ม และปรับระดับแรงดูดได้
"เคล็ดลับ: ระหว่างช่วงให้นม ใส่เสื้อชั้นในให้นมที่นุ่มและไม่รัดแน่น และใช้แผ่นซับน้ำนมไว้กันน้ำนมซึมเลอะเสื้อ"
4. เต้านมอักเสบ
เต้านมอักเสบ คือการอักเสบของเนื้อเต้านม มักต่อเนื่องมาจากเต้านมคัดหรือท่อน้ำนมอุดตัน และบางครั้งมีการติดเชื้อแบคทีเรียร่วมด้วย เต้านมจะแดง ร้อน บวม และเจ็บ บางคนมีไข้ หนาวสั่น ปวดหัว และอ่อนเพลียร่วมด้วย
เต้านมอักเสบเกิดได้ทุกช่วงของการให้นม แต่พบบ่อยในช่วง 3 เดือนแรก โดยเฉพาะสัปดาห์ที่ 2–3 หลังคลอด
วิธีรับมือ
ให้นมลูกต่อตามปกติเพื่อไม่ให้น้ำนมค้าง ประคบเย็นช่วยลดบวม และพักผ่อนให้มาก ถ้ามีไข้ อาการไม่ดีขึ้นภายใน 1 วัน หรือแย่ลง ควรไปพบแพทย์ทันที แพทย์จะประเมินว่าต้องใช้ยาปฏิชีวนะหรือไม่
5. น้ำนมไหลซึม
น้ำนมไหลซึมพบได้บ่อยในคุณแม่ให้นม โดยเฉพาะช่วงแรก ๆ หรือเมื่อมีน้ำนมมาก ไม่ต้องกังวลนะคะ
ตามข้อมูลจากเว็บไซต์ What to Expect น้ำนมที่ไหลซึมเกิดจากรีเฟล็กซ์การหลั่งน้ำนม (let-down reflex) หรือที่คุณแม่หลายคนเรียกว่า "อาการจี๊ด" ซึ่งเกิดได้เมื่อได้ยินเสียงลูกร้อง คิดถึงลูก หรือใกล้เวลาให้นม เมื่อร่างกายปรับตัวเข้ากับจังหวะการให้นมแล้ว น้ำนมมักซึมน้อยลงเอง
วิธีรับมือ
น้ำนมไหลซึมเกิดได้ทั้งจากร่างกายและอารมณ์ และเกิดได้ทุกเวลา วิธีรับมือเบื้องต้นมีดังนี้
-
เมื่อรู้สึกว่าน้ำนมกำลังจะไหล ใช้มือกดเบา ๆ ที่หัวนม หรือกอดอกแน่น ๆ สักครู่
-
ใส่เสื้อลายหรือสีเข้มเพื่อช่วยพรางรอยน้ำนม
ใช้แผ่นซับน้ำนม โดยเฉพาะเวลาออกนอกบ้าน อีกทางเลือกหนึ่งคือ Mama’s Choice Breast Milk Collection Shells ถ้วยรองรับน้ำนมที่สวมไว้ในเสื้อชั้นใน ทำจากซิลิโคน จุได้ 20 มล. พกพาง่ายและใช้ได้ระหว่างวัน
คุณแม่ไม่ได้รับมือคนเดียว
ไม่ว่าจะเตรียมตัวมามากแค่ไหน ปัญหาการให้นมก็เกิดได้โดยไม่คาดคิด และทำให้คุณแม่สับสนหรือกังวลได้เป็นธรรมดา
สิ่งที่อยากให้จำไว้คือคุณแม่ไม่ได้อยู่คนเดียว คนในครอบครัว พยาบาล และคลินิกนมแม่พร้อมช่วยเสมอ และยังมีของใช้หลายอย่างที่ช่วยให้ชีวิตประจำวันระหว่างให้นมสะดวกขึ้น เช่น เครื่องปั๊มนม ถ้วยรองรับน้ำนม แผ่นซับน้ำนม และครีมทาหัวนม
—
ขอเป็นกำลังใจให้คุณแม่ทุกคนในช่วงให้นมลูกนะคะ ครีมทาหัวนมที่คุณแม่ติดกระเป๋าไว้ใช้ทุกวัน สั่งได้ที่ Intensive Nipple Cream ครีมทาหัวนม
อ้างอิง
บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
หัวนมแตกช่วงให้นมลูก เกิดจากอะไร และดูแลอย่างไร
วิธีดูแลกลิ่นกายสำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์และให้นม
วิธีเลือกเครื่องปั๊มนมให้เหมาะกับการใช้งาน
แชร์บทความนี้
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนคำแนะนำจากแพทย์ หากกังวลเรื่องสุขภาพของคุณแม่หรือลูก ปรึกษาคุณหมอที่ดูแลได้เสมอ
