รอยแตกลายคืออะไร หายถาวรไหม และดูแลผิวอย่างไร

รอยแตกลายเป็นร่องรอยหนึ่งของการตั้งครรภ์ ไม่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ แต่คุณแม่หลายคนก็ยังกังวลเมื่อเห็นเส้นเหล่านี้บนผิว บทความนี้รวบรวมเรื่องที่ควรรู้ ตั้งแต่รอยแตกลายคืออะไร เกิดจากอะไร ไปจนถึงสิ่งที่การดูแลผิวทำได้และทำไม่ได้

รอยแตกลายคืออะไร

รอยแตกลาย (stretch mark) คือรอยที่เกิดเมื่อผิวหนังถูกยืดขยายจนเส้นใยคอลลาเจนและอีลาสตินในชั้นหนังแท้เสียหาย ผิวบริเวณนั้นจึงยืดหยุ่นน้อยลงและเห็นเป็นเส้นลาย

รอยแตกลายพบบ่อยในคุณแม่ตั้งครรภ์ เพราะหน้าท้องที่ขยายขึ้นทำให้ผิวต้องยืดออกต่อเนื่องหลายเดือน จากแบบสำรวจของ Mama's Choice ปี 2021 ซึ่งมีคุณแม่ตอบ 1,515 คน มี 91% ที่บอกว่ามีรอยแตกลาย คุณแม่ที่กำลังกังวลเรื่องนี้จึงไม่ได้เจออยู่คนเดียวเลย

พญ. Dia Febrina SpKK แพทย์ผิวหนังที่ให้คำปรึกษาออนไลน์ในโครงการ Ruang Tanya Mama ของ Mama's Choice อินโดนีเซีย อธิบายว่า "รอยแตกลายที่เพิ่งเกิดจะมีสีออกแดง ถ้าดูแลตั้งแต่ระยะนี้จะได้ผลดีกว่า เมื่อเวลาผ่านไป รอยสีแดงจะเปลี่ยนเป็นสีขาวและจางลงได้ยากขึ้น"

สัญญาณแรกของรอยแตกลาย

ช่วงที่ผิวเริ่มยืดขยาย คุณแม่หลายคนรู้สึกผิวแห้งตึงและคันก่อน แล้วจึงเริ่มเห็นเส้นสีชมพู แดง หรือม่วง ซึ่งจะค่อย ๆ จางเป็นสีขาวเมื่อเวลาผ่านไป พยายามอย่าเกาแรง ๆ เพราะการเกาทำให้ผิวระคายเคืองได้ ลองทาครีมหรือโลชั่นบำรุงให้ผิวชุ่มชื้นแทน และถ้าคันมากจนนอนไม่หลับ หรือมีผื่นขึ้นตามตัว ควรบอกแพทย์ที่ฝากครรภ์นะคะ

สาเหตุของรอยแตกลาย

รอยแตกลายเกิดเมื่อผิวถูกยืดขยาย นอกจากการตั้งครรภ์แล้ว ปัจจัยต่อไปนี้ก็มีส่วนเช่นกัน

• พันธุกรรม หากแม่หรือคนในครอบครัวมีรอยแตกลาย คุณแม่ก็มีแนวโน้มจะมีเช่นกัน

• น้ำหนักตัวที่ขึ้นหรือลงอย่างรวดเร็ว

• วัยรุ่น ซึ่งเป็นช่วงที่ร่างกายโตเร็ว

• โรคบางชนิด เช่น กลุ่มอาการคุชชิง (Cushing) หรือกลุ่มอาการมาร์แฟน (Marfan)

• การใช้ยาหรือครีมที่มีคอร์ติโคสเตียรอยด์ติดต่อกันเป็นเวลานาน

อ่านเพิ่มเติม: เรื่องน่ารู้ของ striae gravidarum ลักษณะ สาเหตุ และวิธีดูแล

ดูแลผิวช่วงตั้งครรภ์อย่างไร

การดูแลผิวที่ดีคือการช่วยให้ผิวชุ่มชื้นและอยู่ในสภาพดีตั้งแต่ก่อนหน้าท้องขยายมาก สิ่งที่คุณแม่ทำได้เองที่บ้านมีดังนี้

• กินอาหารครบหมู่ มีผักผลไม้ และขยับร่างกายตามคำแนะนำของแพทย์

• ดื่มน้ำให้เพียงพอ

• ให้น้ำหนักขึ้นตามเกณฑ์ที่แพทย์หรือพยาบาลที่ฝากครรภ์แนะนำ

• หลีกเลี่ยงการใช้ครีมหรือยาที่มีสเตียรอยด์ เว้นแต่แพทย์สั่ง

• ทาครีมหรือโลชั่นบำรุงผิวเป็นประจำตั้งแต่ช่วงแรกของการตั้งครรภ์ และอ่านส่วนผสมก่อนเลือก

ผลิตภัณฑ์บำรุงผิวสำหรับช่วงตั้งครรภ์และหลังคลอด

รอยแตกลายส่วนใหญ่จะจางลงเองตามเวลา แต่มักไม่หายไปทั้งหมด ระหว่างนี้คุณแม่ดูแลผิวให้ชุ่มชื้นและนุ่มได้ด้วยผลิตภัณฑ์บำรุงผิว คู่ที่คุณแม่หลายคนใช้ประจำคือเซรั่มกับครีม เราอธิบายวิธีใช้เซรั่มกับครีมร่วมกันไว้แยกต่างหาก

Mama's Choice Stretch Mark Serum เซรั่มบำรุงผิว เนื้อบางเบา ใช้ทาบริเวณผิวที่ยืดขยาย เช่น หน้าท้อง สะโพก และต้นขา มีส่วนผสมของบิซาโบลอล (Alpha-Bisabolol) สารสกัดโกฐจุฬาลัมพา (Mugwort) และไนอะซินาไมด์ (Niacinamide) ช่วยกักเก็บความชุ่มชื้น ให้ผิวนุ่มและแลดูเรียบเนียน จดแจ้งกับ อย. เลขที่ 10-2-6600038970

หลังทาเซรั่ม ตามด้วย Mama's Choice Stretch Mark Cream ครีมบำรุงผิวช่วงตั้งครรภ์ได้

Mama's Choice Stretch Mark Cream มีส่วนผสมของ Lipobelle Soyaglycone สารสกัดจากถั่วเหลือง ร่วมกับน้ำมันมะกอก ว่านหางจระเข้ และเชียบัตเตอร์ เนื้อครีมบางเบา ซึมเข้าสู่ผิวได้ดี ทาแล้วรู้สึกเย็นสบาย ช่วยเติมความชุ่มชื้น ลดความรู้สึกแห้งตึง และให้ผิวนุ่มยืดหยุ่นทั้งในช่วงตั้งครรภ์และหลังคลอด จดแจ้งกับ อย. เลขที่ 10-2-6600003112

ทั้งสองตัวเป็นสูตรสำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์และให้นม ไม่มีน้ำหอมสังเคราะห์ พาราเบน และแอลกอฮอล์ในสูตร คนที่ไม่ได้ตั้งครรภ์แต่อยากบำรุงผิวบริเวณที่ยืดขยายก็ใช้ได้เช่นกัน

เริ่มดูแลผิวหน้าท้องได้ตั้งแต่วันนี้ ใช้ Mama's Choice Stretch Mark Serum คู่กับ Mama's Choice Stretch Mark Cream วันละสองครั้ง เช้าและก่อนนอน ทาแล้วนวดวนเบา ๆ ให้เป็นช่วงเวลาพักผ่อนเล็ก ๆ ของคุณแม่ในแต่ละวัน

* แบบสำรวจของ Mama's Choice ปี 2021 คุณแม่ตอบ 1,515 คน

ที่มาของตัวเลขในบทความ

• แบบสำรวจของ Mama's Choice ปี 2021 (n=1,515) นับว่ามีคุณแม่กี่คนที่มีรอยแตกลาย ไม่ได้วัดผลของผลิตภัณฑ์
• การทดสอบโดย Spincontrol Thailand ปี 2023 (อาสาสมัคร 22 คน ใช้ต่อเนื่อง 28 วัน) ใช้ครีมและเซรั่มร่วมกัน

การบำรุงผิวช่วยให้ผิวชุ่มชื้น นุ่ม และแห้งตึงน้อยลงระหว่างที่ผิวยืดขยาย ส่วนการเกิดรอยแตกลายนั้นขึ้นกับพันธุกรรม ความเร็วที่ผิวยืดขยาย และฮอร์โมนเป็นหลัก

รอยแตกลายสีแดง (striae rubrae) จะค่อย ๆ จางเป็นสีขาวเงิน (striae albae) ตามธรรมชาติ หากคุณแม่อยากดูแลเพิ่มเติมหลังคลอด อ่านทางเลือกในการดูแลรอยแตกลาย และปรึกษาแพทย์ผิวหนังเพื่อเลือกวิธีที่เหมาะกับตัวเอง