เจ็บหัวนม เจ็บเต้านมตอนให้นมลูก 5 สาเหตุและวิธีดูแล

อาการเจ็บหัวนมหรือเจ็บบริเวณเต้านมช่วงให้นมลูกเป็นเรื่องที่คุณแม่มือใหม่หลายคนต้องเจอ เราเข้าใจดีว่าอาการแบบนี้ทั้งทำให้อึดอัดและทำให้กังวลใจ

คุณแม่ส่วนใหญ่อยากให้ลูกได้กินนมแม่ เพราะทั้งดีต่อลูกและเป็นช่วงเวลาที่แม่ลูกได้ใกล้ชิดกัน แต่ในสัปดาห์แรก ๆ หลังคลอด คุณแม่จำนวนมากเจ็บหัวนมหรือเจ็บเต้านม และหลายคนไม่ได้บอกใครหรือขอความช่วยเหลือ ทั้งที่ปัญหาส่วนใหญ่แก้ได้ถ้าได้รับคำแนะนำเร็ว ข้อมูลจาก CDC ก็แนะนำให้คุณแม่ขอความช่วยเหลือเมื่อให้นมแล้วเจ็บ

การให้นมลูกไม่จำเป็นต้องเจ็บไปตลอด บทความนี้รวบรวมสาเหตุที่พบบ่อยของอาการเจ็บหัวนมและเจ็บเต้านม พร้อมวิธีดูแลเบื้องต้นที่คุณแม่ลองทำได้

เจ็บแบบไหน มาจากอะไร

Mama’s Choice ขอเป็นกำลังใจให้คุณแม่ทุกคนในช่วงที่ไม่ง่ายนี้ มาดูกันว่าอาการเจ็บแต่ละแบบมาจากอะไร และคุณแม่ช่วยตัวเองได้อย่างไรบ้าง

สาเหตุที่ 1 ท่าให้นมหรือการเข้าเต้ายังไม่ดี

ถ้าลูกอมหัวนมตื้นเกินไปหรืออยู่ในท่าที่ไม่ถนัด คุณแม่จะเจ็บหัวนม และลูกจะระบายน้ำนมออกจากเต้าได้ไม่ดีด้วย เมื่อน้ำนมค้างอยู่ในเต้า ก็อาจตามมาด้วยท่อน้ำนมอุดตัน เต้านมคัด หรือเต้านมอักเสบ

วิธีดูแล

อุ้มลูกให้ศีรษะอยู่ระดับเดียวกับเต้านม ถ้าศีรษะลูกต่ำกว่าเต้า ลูกจะดึงหัวนมลงตอนดูด ทำให้คุณแม่เจ็บได้

ใช้หมอนช่วยรองให้ลูกอยู่ในระดับที่พอดี หรือลองให้นมในท่านอนตะแคง รอให้ลูกอ้าปากกว้างก่อน (ใช้นิ้วแตะคางลูกลงเบา ๆ ช่วยได้) แล้วพาลูกเข้าเต้าให้อมลึกถึงลานนม ไม่ใช่แค่ปลายหัวนม ลูกจะดูดได้ดีขึ้นและคุณแม่ก็เจ็บน้อยลง

สาเหตุที่ 2 เต้านมคัด

เต้านมคัดมักเกิดเมื่อน้ำนมถูกระบายออกไม่ทันกับที่ร่างกายสร้าง เช่น ลูกดูดไม่บ่อยพอหรือดูดได้ไม่ดี เต้านมจะตึง แน่น บวม และเจ็บ

วิธีดูแล

ให้ลูกดูดบ่อยตามที่ลูกต้องการ ถ้าเต้าตึงจนลูกอมไม่ได้ ลองบีบน้ำนมออกเล็กน้อยด้วยมือให้ลานนมนิ่มลงก่อน ประคบอุ่นสั้น ๆ ก่อนให้นมช่วยให้รู้สึกสบายขึ้น และประคบเย็นหลังให้นมราว 10 นาทีช่วยลดอาการปวดและบวม ลูบเต้านมเบา ๆ จากหัวนมไปทางรักแร้ได้ ไม่ต้องนวดแรง ถ้าลูกยังดูดไม่ได้ ใช้เครื่องปั๊มหรือบีบออกเพียงพอให้รู้สึกสบาย ไม่จำเป็นต้องปั๊มจนเกลี้ยงเต้า เพราะร่างกายอาจสร้างน้ำนมเพิ่มขึ้นจนคัดซ้ำ

สาเหตุที่ 3 ท่อน้ำนมอุดตัน

ท่อน้ำนมอุดตันมักคลำได้เป็นก้อนที่จุดใดจุดหนึ่งของเต้านม ไม่ได้เป็นทั้งเต้า กดแล้วเจ็บ อาจบวมแดงร่วมด้วย เกิดจากเนื้อเต้านมบริเวณนั้นบวมและน้ำนมระบายออกได้ไม่ดี

วิธีดูแล

ให้นมลูกตามปกติ ไม่ต้องหยุดให้นมข้างที่เป็น ประคบเย็นหลังให้นมช่วยลดบวม ลูบเบา ๆ บนผิวเต้านมไปทางรักแร้ได้ แต่ไม่ควรนวดหรือกดก้อนแรง ๆ เพราะอาจทำให้เนื้อเต้านมบวมมากขึ้น ใส่เสื้อชั้นในที่ไม่กดทับบริเวณนั้น ถ้าเป็นนานเกิน 2 วัน มีไข้ หรือรอบก้อนแดงร้อนมากขึ้น ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านนมแม่

สาเหตุที่ 4 หัวนมแตก

หัวนมแตก พอง หรือมีเลือดซึมพบได้บ่อยในวันแรก ๆ หลังคลอด แต่ไม่ใช่เรื่องที่คุณแม่ต้องทนไป สาเหตุที่พบบ่อยคือลูกอมหัวนมตื้น ท่าให้นมที่ยังไม่ถนัด หรือภาวะลิ้นติดของลูก

วิธีดูแล

• ให้พยาบาลหรือคลินิกนมแม่ช่วยดูการเข้าเต้าและเช็กว่าลูกมีภาวะลิ้นติดหรือไม่ เพราะการแก้ที่ต้นเหตุช่วยได้มากที่สุด

• หลังให้นม ปล่อยให้หัวนมแห้งเองสักครู่ การดูแลหัวนมที่แตกเป็นแผล ให้ทำตามคำแนะนำของแพทย์หรือพยาบาล

• เลี่ยงเสื้อชั้นในที่รัดหรือเสียดสีหน้าอกมากเกินไป

• ถ้าลูกเริ่มมีฟันแล้วกัดหัวนม ให้สอดนิ้วก้อยเข้ามุมปากลูกเพื่อปลดการดูดก่อนถอดออกจากเต้า แผ่นซิลิโคนครอบหัวนม (nipple shield) ควรใช้ตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญด้านนมแม่ เพราะถ้าใช้ไม่ถูกวิธีอาจทำให้ลูกดูดนมได้น้อยลง

• เลี่ยงการใช้สบู่ แชมพู หรือผลิตภัณฑ์ที่มีแอลกอฮอล์บริเวณหัวนม เพราะทำให้ผิวหัวนมแห้ง

สาเหตุที่ 5 เต้านมอักเสบ

เต้านมอักเสบมักมีอาการเต้านมแดง ร้อน ปวด คลำได้ก้อนแข็ง และมักมีไข้ หนาวสั่น หรือรู้สึกเหมือนเป็นไข้หวัด อาจเริ่มจากท่อน้ำนมอุดตันหรือน้ำนมค้างในเต้านาน ๆ เช่น ข้ามรอบให้นมหรือรอบปั๊ม และบางครั้งมีการติดเชื้อแบคทีเรียร่วมด้วย

วิธีดูแล

ถ้าสงสัยว่าเป็นเต้านมอักเสบ ควรไปพบแพทย์โดยเร็ว แพทย์จะประเมินว่าจำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะหรือไม่ และอาจให้ยาลดปวดลดไข้ที่ใช้ได้ระหว่างให้นม ส่วนใหญ่คุณแม่ยังให้นมลูกต่อได้ตามปกตินะคะ

เจ็บช่วงแรกพบได้บ่อย แต่ไม่ควรเจ็บไปตลอด

ช่วงแรกของการให้นม หัวนมอาจไวและเจ็บบ้างขณะลูกเริ่มดูด แต่ถ้าเจ็บตลอดมื้อ เจ็บมากขึ้นเรื่อย ๆ หรือเจ็บนานเกินสัปดาห์แรก แปลว่ามีบางอย่างที่ควรแก้ และส่วนใหญ่แก้ได้

ไม่มีใครให้นมลูกได้คล่องตั้งแต่วันแรก กำลังใจจากคนรอบข้างและความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญช่วยให้ช่วงเวลานี้ง่ายขึ้นมาก

ตัวช่วยเล็ก ๆ สำหรับผิวหัวนมที่แห้ง

การให้นมวันละหลายรอบทำให้ผิวหัวนมและลานนมแห้งตึงได้ง่าย คุณแม่หลายคนจึงติดครีมทาหัวนมไว้ข้างตัวตลอด Mama’s Choice Intensive Nipple Cream ครีมทาหัวนมสูตรเข้มข้น เป็นครีมเนื้อเข้มข้นที่บำรุงผิวหัวนมและลานนมที่แห้งให้กลับมานุ่มชุ่มชื้น ด้วยสารสกัดจากอินทผลัม น้ำมันมะพร้าว และเชียบัตเตอร์ ทาบาง ๆ หลังให้นมแต่ละรอบ และไม่ต้องล้างออกก่อนให้นมมื้อถัดไป จากแบบสำรวจความพึงพอใจผู้บริโภค 2022 (n=74) คุณแม่ 96% รู้สึกว่าผิวหัวนมที่แห้งนุ่มขึ้น จดแจ้งกับ อย. เลขที่ 10-2-6900013206

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ

ครีม ออยล์ หรือเซรั่มทาท้องลาย ต่างกันอย่างไร

ผ้ารัดหน้าท้องหลังคลอด ใส่อย่างไรให้สบาย

ครีมทาหัวนมต้องเป็นลาโนลินบริสุทธิ์ 100% หรือไม่

หัวนมแตกช่วงให้นมลูก เกิดจากอะไร และดูแลอย่างไร