วิธีปั๊มนม และเทคนิคที่คุณแม่มือใหม่ควรรู้

นมแม่เป็นอาหารที่เหมาะกับลูกน้อยวัยทารกมากที่สุด การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ช่วยเสริมภูมิคุ้มกันให้ลูก และช่วยลดความเสี่ยงของโรคบางอย่างทั้งในลูกและคุณแม่ เช่น ลดความเสี่ยงที่ลูกจะเป็นโรคอ้วนและโรคหอบหืด และลดความเสี่ยงที่คุณแม่จะเป็นมะเร็งเต้านมและมะเร็งรังไข่

ขณะที่ลูกดูดนมจากเต้า ร่างกายของคุณแม่จะหลั่งฮอร์โมนออกซิโทซิน ซึ่งช่วยให้น้ำนมไหล ช่วยให้มดลูกหดตัวหลังคลอด และทำให้คุณแม่รู้สึกผ่อนคลายและผูกพันกับลูก ส่วนลูกก็ได้รับความอบอุ่นและความใกล้ชิดจากคุณแม่

แต่ชีวิตจริงไม่ได้อยู่ข้างลูกทุกมื้อ คุณแม่หลายคนจึงต้องปั๊มนมด้วย เช่น เก็บสต๊อกไว้ให้ลูกตอนกลับไปทำงาน ตอนที่ลูกยังดูดเต้าไม่ได้ หรือเมื่อให้นมจากเต้าไม่ได้ชั่วคราว Mama’s choice จึงรวบรวมเรื่องที่ควรรู้ไว้ในบทความนี้ ตั้งแต่การเลือกเครื่องปั๊มนม วิธีปั๊ม เทคนิคการปั๊มให้เป็นกิจวัตร ไปจนถึงการเก็บนมและนำนมสต๊อกมาให้ลูกกิน

ประเภทของเครื่องปั๊มนม

การปั๊มนมทำได้ทั้งด้วยมือและด้วยเครื่อง เครื่องปั๊มนมที่นิยมใช้มี 3 แบบ คือ แบบใช้มือ แบบใช้แบตเตอรี่ และแบบไฟฟ้า

1. เครื่องปั๊มนมแบบใช้มือ

ราคาไม่สูง ตั้งแต่หลักร้อยถึงหลักพันต้น ๆ ขนาดเล็ก เหมาะกับคุณแม่ที่ปั๊มเป็นครั้งคราว เช่น คุณแม่ที่อยู่บ้านกับลูกและให้ลูกดูดเต้าได้ตลอด จึงไม่ต้องปั๊มเก็บสต๊อกมาก ข้อเสียคือเมื่อยมือ และปั๊มได้ทีละข้าง จึงใช้เวลามากกว่าการปั๊มพร้อมกัน 2 ข้าง

สำหรับคุณแม่ที่ปั๊มไม่บ่อย หรืออยากมีเครื่องสำรองไว้ใช้ตอนไม่มีไฟฟ้า Mama’s Choice มี Mama’s Choice Manual Breast Pump เครื่องปั๊มนมแบบคันโยกที่ใช้มือ

ดู Manual Breast Pump เครื่องปั๊มนมแบบใช้มือ

• ตัวเครื่องทำจากพลาสติกโพลิโพรพิลีน (PP) และตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ไม่มีสาร BPA

• กรวยปั๊มออกแบบให้แนบกับเต้านม

• ไม่ต้องใช้ไฟฟ้าหรือแบตเตอรี่ น้ำหนักเบา พกพาสะดวก

• ด้ามจับใช้งานได้ด้วยมือเดียว คุณแม่ควบคุมจังหวะการปั๊มเองได้

ถ้าอยากให้มือว่างระหว่างปั๊ม ลองใช้ Mama’s Choice Seamless Hands Free Pumping Bra เสื้อชั้นในปั๊มนมแบบไร้ตะเข็บ สอดกรวยปั๊มไว้กับเสื้อได้เลย ไม่ต้องใช้มือจับ คุณแม่จึงตอบอีเมล กินข้าว หรือเล่นกับลูกคนโตไปพร้อมกับการปั๊มได้ เหมาะกับคุณแม่ที่ต้องกลับไปทำงานและมีเวลาปั๊มไม่มาก

ดู Seamless Hands Free Pumping Bra เสื้อชั้นในปั๊มนมแบบไม่ต้องใช้มือจับ

• ตัวเดียวใช้ได้ทั้งตอนปั๊มนมและตอนให้นมลูกจากเต้า

• ดีไซน์เรียบ สีพื้น ใส่ใต้เสื้อผ้าได้ทุกวัน มีไว้ 2–3 ตัวจะสลับใส่ได้สะดวก

• ไม่มีโครงเหล็กและไม่มีตะเข็บ

• ปรับตะขอได้ 4 ระดับ ระดับละ 3 ตะขอ

2. เครื่องปั๊มนมแบบใช้แบตเตอรี่

เครื่องแบบนี้ไม่ต้องเสียบปลั๊กตลอดเวลา จึงพกไปใช้นอกบ้านได้สะดวก เหมาะกับคุณแม่ที่ต้องเดินทางหรือปั๊มในที่ทำงาน

3. เครื่องปั๊มนมแบบไฟฟ้า

เวลาเลือกเครื่องปั๊มนมไฟฟ้า ให้เลือกขนาดกรวยให้พอดีกับหัวนม ถ้ากรวยเล็กหรือใหญ่เกินไป หัวนมอาจเสียดสีจนเจ็บหรือถลอกระหว่างปั๊ม

Mama’s Choice มีเครื่องปั๊มนมไฟฟ้าแบบมีสาย Mama’s Choice Single & Handy Electric Breast Pump ขนาดพกพา

ดู Single & Handy Electric Breast Pump เครื่องปั๊มนมไฟฟ้า

• ชิ้นส่วนทำจากโพลิโพรพิลีน (PP) และซิลิโคน ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ไม่มีสาร BPA

• ถอดประกอบเพื่อทำความสะอาดได้ รูปทรงกะทัดรัด น้ำหนักเบา

• มี 2 โหมด คือโหมดนวดและโหมดปั๊ม ปรับระดับแรงดูดได้ 9 ระดับ

• ใช้ไฟผ่านสาย USB ต่อกับโน้ตบุ๊ก พาวเวอร์แบงก์ หรืออะแดปเตอร์ได้

• ดูเงื่อนไขการรับประกันได้ในหน้าสินค้า

อีกแบบหนึ่งคือ Mama’s Choice Wearable Breast Pump เครื่องปั๊มนมแบบสวมใส่ ใส่ไว้ในเสื้อชั้นในระหว่างปั๊ม ไม่ต้องใช้มือถือ

ดู Wearable Breast Pump เครื่องปั๊มนมแบบสวมใส่

• ส่วนที่สัมผัสเต้านมทำจากซิลิโคน ตามข้อมูลผลิตภัณฑ์ไม่มีสาร BPA

• ใช้แบตเตอรี่ในตัว สวมไว้ในเสื้อชั้นในขณะปั๊ม

• มีโหมดนวดและโหมดปั๊ม ปรับระดับแรงดูดได้หลายระดับ

• มีระบบกันนมไหลย้อนกลับ (Anti-reverse flow)

• ในกล่องมีกรวยซิลิโคน 2 ขนาด ให้เลือกขนาดที่พอดีกับหัวนม

• เครื่องจำการตั้งค่าครั้งล่าสุดไว้

ก่อนเลือก ลองดูรายละเอียดในกล่อง วิธีทำความสะอาด และเงื่อนไขการรับประกันในหน้าสินค้าประกอบกัน คุณแม่จะเลือกเครื่องที่เข้ากับไลฟ์สไตล์ของตัวเองได้ง่ายขึ้น

วิธีปั๊มนมด้วยเครื่องไฟฟ้า

• ล้างมือให้สะอาดด้วยน้ำและสบู่

• เตรียมชิ้นส่วนเครื่องปั๊มและขวดนมที่สะอาด

• ช่วยให้น้ำนมเริ่มไหล โดยใช้มือข้างหนึ่งประคองเต้า อีกข้างหนึ่งคลึงหัวนมเบา ๆ ประมาณ 1–2 นาที

• วางกรวยปั๊มให้หัวนมอยู่ตรงกลางกรวย

• เปิดเครื่องที่ระดับแรงดูดต่ำก่อน แล้วค่อย ๆ เพิ่มจนน้ำนมไหลโดยไม่รู้สึกเจ็บ

• หลังปั๊ม ทำความสะอาดกรวยและชิ้นส่วนที่สัมผัสเต้านมและน้ำนมตามคู่มือของเครื่อง พญ.สุธีรา เอื้อไพโรจน์กิจ แนะนำว่าให้ล้างขวดและกรวยด้วยน้ำยาล้างขวดนมแล้วล้างน้ำให้สะอาด นึ่งวันละ 1 ครั้ง ส่วนระหว่างวันที่ยังปั๊มอยู่ ให้ใช้ถุงพลาสติกครอบกรวยที่ต่อกับขวดไว้ แล้วเก็บในตู้เย็น

การปั๊มนมไม่ควรทำให้เจ็บหัวนมหรือเจ็บเต้า ถ้ารู้สึกเจ็บ ลองตรวจดูขนาดและตำแหน่งของกรวย และลดแรงดูดลง ถ้ายังเจ็บอยู่ ควรไปพบแพทย์หรือปรึกษาคลินิกนมแม่

ปั๊มนมให้เป็นกิจวัตร ทำอย่างไร

พญ.สุธีรา เอื้อไพโรจน์กิจ แนะนำเทคนิคการปั๊มนมไว้ดังนี้

• เริ่มปั๊มเร็วหลังคลอด มีงานวิจัยที่พบว่าการเริ่มปั๊มเร็วช่วยให้ร่างกายสร้างน้ำนมได้ดีขึ้น แต่สิ่งสำคัญที่สุดยังคือการให้ลูกดูดเต้าบ่อย ๆ การปั๊มเป็นตัวเสริม หลังลูกดูดเสร็จ คุณแม่ปั๊มต่อได้ประมาณ 10–15 นาที

• ปั๊มพร้อมกัน 2 ข้าง ช่วยประหยัดเวลา เพราะเมื่อเต้าข้างหนึ่งถูกกระตุ้น อีกข้างก็มักไหลด้วย

• แทรกการปั๊มระหว่างวัน คุณหมอแนะนำว่าในตอนกลางวัน หลังลูกดูดเสร็จ ให้คุณแม่พักประมาณ 1 ชั่วโมง แล้วปั๊ม 2 ข้างพร้อมกันประมาณ 10 นาที เทนมที่ได้ใส่ขวดหรือถุงเก็บนม แล้วนำเข้าตู้เย็น ส่วนขวดและกรวยให้ใช้ถุงพลาสติกครอบไว้แล้วเก็บในตู้เย็นเช่นกัน อีก 1 ชั่วโมงก็ปั๊มอีก 10 นาที ทำแบบนี้ไปเรื่อย ๆ แล้วรวมนมที่ปั๊มได้ในวันนั้นเก็บเข้าช่องแช่แข็ง ส่วนชิ้นส่วนเครื่องปั๊มให้ล้างและนึ่งวันละครั้ง ตอนกลางคืนถ้าเหนื่อย หลังให้นมลูกแล้วก็นอนพักได้เลย

• ปั๊มตอนกลางคืนถ้าไหว ฮอร์โมนโปรแลกตินซึ่งเกี่ยวข้องกับการสร้างน้ำนมมักสูงในช่วงกลางคืน การปั๊มช่วงตี 2–3 จึงเป็นทางเลือกสำหรับคุณแม่ที่อยากรักษาระดับการสร้างน้ำนม คุณหมอเล่าเคล็ดลับว่า ถ้าตั้งนาฬิกาปลุกแล้วไม่ตื่น ลองดื่มน้ำเพิ่มก่อนนอน จะได้ตื่นมาเข้าห้องน้ำ แล้วปั๊มสัก 10–20 นาทีก่อนกลับไปนอน แต่ถ้าคุณแม่เหนื่อยมาก การได้นอนพักก็สำคัญไม่แพ้กัน

• ปั๊มให้ตรงเวลาเป็นกิจวัตร ช่วยให้ร่างกายสร้างน้ำนมได้ต่อเนื่อง

• ดื่มน้ำ 1–2 แก้วก่อนปั๊ม ช่วยให้คุณแม่ได้รับน้ำเพียงพอระหว่างวัน

• ฝึกลูกกินนมจากขวด เมื่อลูกอายุครบ 1 เดือน และคุณแม่ต้องกลับไปทำงาน ให้ฝึกลูกกินนมแม่จากขวดวันละ 1–2 ครั้ง ใช้จุกนมรูเล็ก และไม่เปลี่ยนขนาดจุก เพราะถ้านมไหลเร็วเกินไป ลูกอาจชินกับขวดและไม่อยากดูดเต้า

• ปั๊มทุก 2–3 ชั่วโมงเมื่อแยกจากลูก เมื่อคุณแม่กลับไปทำงาน หรือลูกไม่ดูดเต้าแล้ว การปั๊มทุก 2–3 ชั่วโมงช่วยรักษาระดับการสร้างน้ำนม ถ้าปั๊มห่างกว่านั้นนาน ๆ ปริมาณน้ำนมอาจลดลง

ปริมาณน้ำนมของคุณแม่แต่ละคนไม่เท่ากัน ถ้ากังวลว่าน้ำนมไม่พอ ปรึกษาคุณหมอหรือคลินิกนมแม่ได้ ไม่ต้องเปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่นนะคะ

การเก็บนมแม่

นมแม่ที่ปั๊มแล้วเก็บได้นานต่างกันตามที่เก็บ ดังนี้

• ที่อุณหภูมิห้องประมาณ 25 องศาเซลเซียส เก็บได้ประมาณ 4 ชั่วโมงหลังปั๊ม

• ในตู้เย็นช่องธรรมดา เก็บได้ประมาณ 4 วัน

• ในช่องแช่แข็งของตู้เย็น เก็บได้ประมาณ 6 เดือน

• ในตู้แช่แข็งอุณหภูมิ -20 องศาเซลเซียส เก็บได้นานถึงประมาณ 1 ปี แต่ควรใช้ภายใน 6 เดือนเพื่อคุณภาพที่ดี

ใช้ถุงเก็บน้ำนมที่ผลิตมาสำหรับเก็บนมแม่โดยเฉพาะ หรือขวดแก้วสะอาด หรือขวดพลาสติกที่ไม่มีสาร BPA และมีฝาปิดสนิท

เทคนิคการแช่แข็งนมแม่

• เขียนวันที่ปั๊มไว้บนถุงหรือขวดให้ชัดเจน

• แบ่งเก็บในปริมาณที่พอดีกับหนึ่งมื้อของลูก

• อย่าใส่นมจนเต็ม เว้นที่ว่างไว้ประมาณ 1 นิ้ว เพราะนมจะขยายตัวเมื่อแข็ง

• ถ้าใช้ขวดแก้วหรือขวดพลาสติก รอให้นมแข็งก่อนแล้วจึงปิดฝาให้แน่น

• เก็บนมไว้ด้านในของช่องแช่แข็ง ไม่เก็บที่ประตูตู้เย็น เพราะอุณหภูมิเปลี่ยนบ่อย

เมื่อจะนำนมสต๊อกมาให้ลูก

• ละลายถุงที่เก่าที่สุดก่อน

• ย้ายนมจากช่องแช่แข็งลงมาไว้ในตู้เย็นช่องธรรมดาล่วงหน้า 1 คืน (ประมาณ 12 ชั่วโมง) นมที่ละลายแล้วเก็บในตู้เย็นได้ 24 ชั่วโมง

• นมที่ละลายแล้วให้ลูกกินแบบเย็นหรืออุณหภูมิห้องได้ ไม่จำเป็นต้องอุ่น ถ้าต้องการอุ่น ไม่ควรใช้ไมโครเวฟหรือน้ำร้อนจัด ให้แช่ในน้ำอุ่นแทน และตรวจดูว่าปิดถุงหรือขวดสนิทแล้ว

• นมที่ลูกกินเหลือจากมื้อนั้น ควรใช้ภายใน 1–2 ชั่วโมง ถ้าเกินกว่านั้นให้ทิ้ง

• ถ้านมแยกชั้น ให้แกว่งขวดหรือถุงเบา ๆ เป็นวงกลมจนนมเข้ากัน ไม่ต้องเขย่าแรง

• ห้ามนำนมที่ละลายแล้วกลับไปแช่แข็งซ้ำ

ดูเครื่องปั๊มนมและเสื้อชั้นในปั๊มนมทั้งหมดได้ที่ร้าน Mama’s Choice บน Shopee เราขอเป็นกำลังใจให้คุณแม่มือใหม่ทุกคน ไม่ว่าคุณแม่จะปั๊มนมเพื่อเก็บสต๊อกไว้ให้ลูกตอนกลับไปทำงาน หรือด้วยเหตุผลอื่น ขอให้คุณแม่ดูแลตัวเองและพักผ่อนให้พอด้วยนะคะ

อ้างอิง

• ปั๊มนมอย่างไรให้ถูกต้อง

• fhs.gov.hk

• womenshealth.gov

• bumrungrad.com

• bit.ly/3zGNJ8J

• facebook.com/SuthiRaXeuxPhirocnKic/posts/3412615405431249/

• facebook.com/SuthiRaXeuxPhirocnKic/posts/3026378874054906/

• facebook.com/SuthiRaXeuxPhirocnKic/posts/1431862216839921:0

• facebook.com/SuthiRaXeuxPhirocnKic/posts/1979462188746585:0

• facebook.com/SuthiRaXeuxPhirocnKic/posts/1142535342439278:0

• How to use a breast pump | Breast pumping tips | Medela

• Frequently Asked Questions (FAQs) | Breastfeeding

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ

เลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ดีต่อทั้งคุณแม่และลูกอย่างไร

เจ็บหัวนม เจ็บเต้านม คุณแม่มือใหม่รับมืออย่างไรได้บ้าง

ครีมทาหัวนมต้องเป็นลาโนลินบริสุทธิ์ 100% หรือไม่

วิธีเลือกเสื้อชั้นในให้นมที่พอดีสำหรับคุณแม่ให้นม

ทำไมปริมาณน้ำนมของคุณแม่แต่ละคนจึงไม่เท่ากัน