ปวดหัวระหว่างตั้งครรภ์ 4 แบบ และวิธีดูแลตัวเองให้ดีขึ้น

คุณแม่หลายคนรู้สึกว่าอาการปวดหัวระหว่างตั้งครรภ์หนักกว่าตอนไม่ได้ท้อง และบางคนไม่เคยปวดหัวบ่อยขนาดนี้มาก่อน

ในไตรมาสแรก อาการปวดหัวมักเกี่ยวข้องกับระดับฮอร์โมนที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และปริมาณเลือดในร่างกายที่เพิ่มขึ้น การลดกาแฟกะทันหัน การดื่มน้ำน้อย และการกินได้น้อยจากอาการแพ้ท้อง ก็ทำให้ปวดหัวได้เช่นกัน

ในไตรมาสที่ 2 และ 3 สาเหตุมักมาจากปัจจัยอื่นมากขึ้น เช่น น้ำหนักที่เพิ่มขึ้น ท่าทางที่เปลี่ยนไป และการนอนไม่พอ ช่วงนี้ยังต้องระวังอาการปวดหัวที่เป็นสัญญาณของครรภ์เป็นพิษด้วย ซึ่งจะอธิบายไว้ท้ายบทความ

อาการปวดหัวไม่ได้มีสาเหตุชัดเจนเสมอไป และแตกต่างกันในแต่ละคน Mama’s Choice ชวนคุณแม่มารู้จักอาการปวดหัวแต่ละแบบ จะได้สังเกตตัวเองและดูแลได้ตรงจุด

ข้อมูลจาก Healthline ระบุว่าอาการปวดหัวที่คุณแม่ตั้งครรภ์พบบ่อยที่สุดคืออาการปวดหัวแบบปฐมภูมิ Stanford Health Care อธิบายว่าปวดหัวแบบปฐมภูมิคืออาการปวดหัวที่ไม่ได้เกิดจากโรคอื่น ส่วนอาการปวดหัวที่มีสาเหตุจากโรค เช่น ปวดจากไซนัสอักเสบ เรียกว่าปวดหัวแบบทุติยภูมิ

ปวดหัวแบบปฐมภูมิที่พบได้มี 4 แบบ คือ ไมเกรน ปวดจากกล้ามเนื้อตึง ปวดแบบคลัสเตอร์ และปวดขณะหลับ (hypnic headache) งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในปี 2017 พบว่าไมเกรนและปวดจากกล้ามเนื้อตึงเป็นสองแบบที่ผู้หญิงตั้งครรภ์เป็นกันบ่อยกว่าแบบอื่น

ไมเกรน

ไมเกรนมักปวดตุบ ๆ เป็นจังหวะที่ศีรษะข้างใดข้างหนึ่ง ความรุนแรงตั้งแต่ปานกลางจนถึงมาก มักมีคลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วย และไวต่อแสงและเสียงมากกว่าปกติ แต่ละครั้งปวดได้นานตั้งแต่หลายชั่วโมงจนถึงหลายวัน ไมเกรนพบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย

คุณแม่ที่เป็นไมเกรนอยู่เดิม บางคนพบว่าอาการดีขึ้นระหว่างตั้งครรภ์ แต่บางคนไม่ดีขึ้น ควรปรึกษาคุณหมอที่ฝากครรภ์ว่ายาตัวไหนใช้ได้ในช่วงนี้ เพราะยาแก้ปวดและยาไมเกรนบางชนิดไม่แนะนำในคนท้อง นอกจากยา ลองนอนพักในห้องมืดและเงียบ และประคบเย็นที่หน้าผากครั้งละประมาณ 15 นาที

ปวดหัวจากกล้ามเนื้อตึง

อาการปวดแบบนี้เกิดจากกล้ามเนื้อบริเวณคอและหนังศีรษะตึง มักปวดตื้อ ๆ ที่ท้ายทอย ขมับ หรือหลังดวงตา คุณแม่หลายคนบอกว่ารู้สึกเหมือนมีอะไรรัดรอบศีรษะ

ลองประคบอุ่นหรือประคบเย็นที่ศีรษะหรือต้นคอ แล้วแต่ว่าแบบไหนรู้สึกสบายกว่า การอาบน้ำอุ่น (ไม่ร้อนจัด) ก็ช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวได้ การนวดคอและไหล่เบา ๆ และการพักสายตาจากหน้าจอเป็นระยะ ก็ช่วยลดความตึงได้เช่นกัน

ปวดหัวแบบคลัสเตอร์

ปวดหัวแบบคลัสเตอร์พบในผู้ชายมากกว่า แต่คุณแม่ตั้งครรภ์บางคนก็เป็นได้ อาการปวดแบบนี้รุนแรงมาก ปวดที่ศีรษะข้างเดียว มักอยู่รอบหรือหลังดวงตา บางคนรู้สึกแสบร้อน และแต่ละครั้งอาจนานได้ถึง 3 ชั่วโมง

ยาที่ใช้กับปวดหัวแบบคลัสเตอร์มีหลายชนิด แต่หลายตัวไม่เหมาะกับคนท้อง แพทย์จึงมักพิจารณาการให้ออกซิเจนผ่านหน้ากากเป็นทางเลือกแรก ๆ สำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์ ถ้ามีอาการแบบนี้ ควรไปพบแพทย์เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมนะคะ

ปวดหัวขณะหลับ (hypnic headache)

อาการปวดแบบนี้พบได้น้อย และส่วนใหญ่เกิดในผู้สูงอายุ ตามชื่อคืออาการปวดหัวที่เกิดขณะนอนหลับจนต้องตื่นขึ้นมา มักเกิดในเวลาเดิมทุกคืน และปวดอยู่ราว 1 ชั่วโมง

ในคนทั่วไป แพทย์บางครั้งแนะนำให้ดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนก่อนนอน และมียาบางชนิดที่ช่วยได้ แต่ระหว่างตั้งครรภ์ต้องจำกัดคาเฟอีนและระวังเรื่องยา จึงควรปรึกษาแพทย์ก่อนลองวิธีใด ๆ

ปรับชีวิตประจำวันให้ปวดหัวน้อยลง

คุณแม่อาจห้ามอาการปวดหัวระหว่างตั้งครรภ์ไม่ให้เกิดเลยไม่ได้ แต่การปรับวิถีชีวิตบางอย่างช่วยให้ปวดน้อยลงหรือห่างขึ้นได้

• สังเกตและเลี่ยงตัวกระตุ้น ไมเกรนของแต่ละคนมีตัวกระตุ้นต่างกัน เช่น กลิ่นแรง การอดอาหาร คาเฟอีน หรืออาหารบางชนิดอย่างผลไม้รสเปรี้ยว ลองจดบันทึกว่าปวดหลังทำอะไรหรือกินอะไร

• ดูแลความเครียด คุยกับเพื่อน อ่านหนังสือ หรือทำสิ่งที่ช่วยให้สบายใจ American Migraine Foundation ระบุว่าความเครียดเป็นตัวกระตุ้นไมเกรนในผู้ป่วยราว 70%

• เลิกบุหรี่ รวมถึงบุหรี่ไฟฟ้า นิโคตินเป็นอันตรายต่อลูกในครรภ์ และการสูบบุหรี่ก็ทำให้ปวดหัวได้ ถ้าเลิกเองได้ยาก คุณหมอที่ฝากครรภ์ช่วยได้

• ฝึกผ่อนคลาย เช่น หายใจลึก ๆ ช้า ๆ ยืดเหยียดเบา ๆ หรือให้คนในบ้านช่วยนวดคอและไหล่ คุณแม่หลายคนชอบใช้น้ำมันนวดอย่าง Mama’s Choice Relaxing Massage Oil ให้มือลื่นและนวดได้เพลินขึ้น ส่วนน้ำมันหอมระเหยเข้มข้นบางชนิดไม่แนะนำในคนท้อง ควรถามคุณหมอก่อนใช้

• นอนให้เป็นเวลา การอดนอนทำให้อ่อนล้า ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของอาการปวดหัว

• กินอาหารให้ตรงเวลา อย่าปล่อยให้หิวนาน กินผักและผลไม้ และดื่มน้ำให้พอตลอดวัน

บทความที่เกี่ยวข้อง: การนวดออกซิโทซิน วิธีนวดผ่อนคลายสำหรับคุณแม่ท้องและคุณแม่ให้นม

ปวดหัวแบบไหนที่ควรรีบพบแพทย์

อาการปวดหัวพบได้บ่อยระหว่างตั้งครรภ์ โดยเฉพาะในไตรมาสแรกและไตรมาสที่ 3 แต่ถ้าปวดไม่ทุเลาแม้ลองดูแลตัวเองหลายวิธีแล้ว ควรปรึกษาแพทย์

ไปพบแพทย์ทันทีถ้าปวดหัวร่วมกับตาพร่ามัวหรือเห็นแสงวูบวาบ เป็นลม มีไข้ คอแข็ง หรือปวดหัวรุนแรงแบบเฉียบพลันที่ไม่เคยเป็นมาก่อน

ตั้งแต่อายุครรภ์ 20 สัปดาห์ขึ้นไป อาการปวดหัวรุนแรงร่วมกับตาพร่ามัว ใบหน้าหรือมือบวมขึ้นเร็ว จุกแน่นใต้ลิ้นปี่ หรือคลื่นไส้อาเจียน อาจเป็นสัญญาณของภาวะครรภ์เป็นพิษ ซึ่งเป็นภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายต่อทั้งคุณแม่และลูกถ้าไม่ได้รับการรักษา ถ้ามีอาการเหล่านี้ อย่ารอดูอาการ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีค่ะ

บทความที่เกี่ยวข้อง

ครรภ์เป็นพิษ ปัจจัยเสี่ยงและสัญญาณที่คุณแม่ควรรู้

คนท้องนอนไม่หลับ สาเหตุในแต่ละไตรมาสและวิธีรับมือ

7 วิธีรับมืออาการปวดเมื่อยระหว่างตั้งครรภ์

Mama’s Choice ขอให้คุณแม่ทุกคนผ่านช่วงตั้งครรภ์ไปได้อย่างสบายตัวและสบายใจ