7 ความเชื่อหลังคลอด ข้อไหนจริง ข้อไหนไม่จริง
ชวนดู 7 ความเชื่อเรื่องการดูแลตัวเองหลังคลอด ทั้งอยู่ไฟ ยาดอง ห้ามขยับตัว ห้ามกินผัก กินเผ็ดให้มดลูกเข้าอู่ ห้ามดื่มน้ำเย็น และห้ามสระผม ว่าข้อไหนมีเหตุผล ข้อไหนไม่จำเป็น
"หลังคลอดต้องทำแบบนี้ ห้ามทำแบบนั้น ไม่อย่างนั้นจะเสียสุขภาพ" ประโยคแบบนี้คุณแม่หลายคนคงเคยได้ยิน
คุณย่าคุณยายมักมีคำแนะนำมากมายว่าหลังคลอดควรดูแลตัวเองอย่างไร บางข้อมีเหตุผลรองรับ บางข้อเป็นความเชื่อที่ส่งต่อกันมาโดยไม่มีหลักฐาน ในบทความนี้ Mama’s Choice รวบรวม 7 ความเชื่อที่คุณแม่ได้ยินบ่อยที่สุด มาดูกันทีละข้อว่าข้อไหนควรทำตาม ข้อไหนปล่อยผ่านได้อย่างสบายใจ
ด้านล่างมีอินโฟกราฟิกสรุปไว้ในภาพเดียว เลื่อนลงไปบันทึกเก็บไว้ได้นะคะ
ความเชื่อที่ 1: แม่หลังคลอดต้องอยู่ไฟ
คนรุ่นก่อนเชื่อว่าคุณแม่หลังคลอดทุกคนต้องอยู่ไฟ ไม่อย่างนั้นจะ "หนาวใน" อย่างนายแม่การะเกดในละคร บุพเพสันนิวาส ก็อยู่ไฟหลังคลอดเหมือนกัน ความเชื่อนี้จริงหรือไม่
ภาพจาก www.sanook.com/movie/77241
ความจริง: หลังคลอดไม่จำเป็นต้องอยู่ไฟ
อาการหนาวสั่นหลังคลอดพบได้บ่อยและมักหายไปเอง เชื่อว่าเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนและการปรับตัวของร่างกายหลังคลอด การเสียเลือดและได้รับน้ำเกลือทางหลอดเลือดก็อาจทำให้รู้สึกหนาวได้ ส่วนคุณแม่ที่ผ่าคลอด อาการหนาวสั่นอาจเป็นผลจากยาระงับความรู้สึก
ถ้ารู้สึกหนาว ห่มผ้าห่มหนา ๆ ใช้กระเป๋าน้ำร้อนห่อผ้าแล้ววางบริเวณที่หนาว หรืออุ้มลูกแนบอกแบบเนื้อแนบเนื้อ ซึ่งช่วยให้ทั้งแม่และลูกอบอุ่น แต่ถ้าหนาวสั่นร่วมกับมีไข้ ควรแจ้งคุณหมอ เพราะอาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อ
ถ้าคุณแม่อยากอยู่ไฟก็ทำได้ ไม่ใช่เรื่องผิด แค่การอยู่ไฟแบบดั้งเดิม เช่น ปิดประตูหน้าต่างไม่ให้ลมเข้า หรือนอนข้างกองไฟ 15–30 วัน แทบไม่มีให้เห็นแล้ว ปัจจุบันนิยมปรับให้เข้ากับยุคสมัยมากขึ้น เช่น การนวดประคบร้อน ควรระวังความร้อนที่สูงเกินไป ซึ่งอาจทำให้ผิวไหม้หรือร่างกายขาดน้ำ
ความเชื่อที่ 2: ต้องดื่มยาดองเพื่อขับน้ำคาวปลา
หลายคนเคยได้ยินว่าดื่มยาดองแล้วน้ำคาวปลาจะออกมามาก ความเชื่อนี้จริงหรือไม่
ความจริง: แอลกอฮอล์ไม่เหมาะกับคุณแม่หลังคลอดและคุณแม่ให้นม
ยาดองไม่ได้ช่วยให้มดลูกฟื้นตัว ที่ดื่มแล้วรู้สึกว่าน้ำคาวปลาออกมากขึ้น อาจเป็นผลจากแอลกอฮอล์ที่ทำให้หลอดเลือดขยาย ซึ่งไม่ใช่เรื่องดี เพราะอาจทำให้เสียเลือดมากขึ้น และแอลกอฮอล์เป็นสิ่งที่คุณแม่ตั้งครรภ์และคุณแม่ให้นมควรหลีกเลี่ยง
แอลกอฮอล์ยังผ่านไปถึงลูกทางน้ำนมแม่ได้ด้วย ร่างกายมีกลไกของตัวเองอยู่แล้ว มดลูกจะหดรัดตัวหลังคลอดและขับน้ำคาวปลาออกมาตามธรรมชาติ โดยทั่วไปน้ำคาวปลาจะค่อย ๆ ลดลงและหมดไปภายในราว 4–6 สัปดาห์ ถ้าน้ำคาวปลามีกลิ่นเหม็นผิดปกติ มีไข้ หรือเลือดออกมากจนต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยทุกชั่วโมง ควรไปพบแพทย์ทันที
ความเชื่อที่ 3: ต้องขยับตัวให้น้อยที่สุด
คุณแม่หลายคนกลัวว่าการขยับตัวจะทำให้แผลฝีเย็บหรือแผลผ่าคลอดอักเสบ ความเชื่อนี้จริงหรือไม่
ความจริง: การลุกเดินช่วยให้ร่างกายฟื้นตัว
ไม่ว่าจะคลอดธรรมชาติหรือผ่าคลอด โดยทั่วไปคุณแม่จะได้รับคำแนะนำให้ลุกเดินเบา ๆ ตั้งแต่ช่วงแรกหลังคลอด ภายใน 24 ชั่วโมง หรือเมื่อคุณหมออนุญาต การเดินช่วยให้เลือดไหลเวียนดี และลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนบางอย่าง เช่น ลิ่มเลือดอุดตันที่ขา สิ่งที่ควรเลี่ยงคือการยกของหนักและการออกแรงมากในช่วงที่แผลยังไม่หายดี
ความเชื่อที่ 4: ห้ามกินผักบางชนิด
ผักใบเขียวอย่างผักชีหรือตำลึงถูกจัดเป็น "ของแสลง" เชื่อกันว่ากินแล้วจะอ่อนเพลียหรือปวดเมื่อย ความเชื่อนี้จริงหรือไม่
ความจริง: คุณแม่หลังคลอดกินผักได้
ผักให้วิตามิน แร่ธาตุ และใยอาหาร ซึ่งช่วยเรื่องการขับถ่ายที่มักเป็นปัญหาหลังคลอด คุณแม่ช่วงให้นมลูกต้องการพลังงานและสารอาหารมากกว่าปกติ จึงควรกินอาหารให้ครบ 5 หมู่ ดูเพิ่มเติมเรื่องอาหารและการดูแลตัวเองช่วงให้นม ได้ ถ้ากินผักชนิดไหนแล้วสังเกตว่าตัวเองหรือลูกมีอาการผิดปกติ ค่อยเลี่ยงเป็นราย ๆ ไป
ความเชื่อที่ 5: ต้องกินเผ็ดให้มดลูกเข้าอู่เร็ว
กินเผ็ดเยอะ ๆ มดลูกจะเข้าอู่เร็วขึ้น ความเชื่อนี้จริงหรือไม่
ความจริง: อาหารเผ็ดไม่ได้ช่วยให้มดลูกเข้าอู่เร็วขึ้น
อาหารเผ็ดไม่มีผลต่อการหดตัวของมดลูก และยังอาจทำให้ท้องเสียหรือแสบท้องได้ด้วย สิ่งที่ช่วยได้จริงคือการให้ลูกดูดนมแม่ เพราะการดูดกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนออกซิโทซิน ซึ่งทำให้มดลูกหดรัดตัว คุณแม่บางคนจึงรู้สึกปวดท้องน้อยขณะให้นมในช่วงแรก ส่วนการนวดประคบร้อนช่วยให้รู้สึกผ่อนคลาย แต่ไม่ได้เร่งให้มดลูกเข้าอู่โดยตรง
ความเชื่อที่ 6: ห้ามดื่มน้ำเย็น
ห้ามดื่มน้ำเย็น เพราะไม่ดีต่อสุขภาพและทำให้น้ำนมน้อยลง ความเชื่อนี้จริงหรือไม่
ความจริง: คุณแม่หลังคลอดดื่มน้ำอุณหภูมิไหนก็ได้
น้ำเย็นไม่ใช่ข้อห้ามสำหรับคุณแม่หลังคลอด และไม่ได้ทำให้น้ำนมน้อยลง ร่างกายปรับอุณหภูมิของน้ำที่ดื่มเข้าไปได้เอง ที่หลายคนชอบดื่มน้ำอุ่นหรือน้ำอุณหภูมิห้องเพราะรู้สึกสบายท้องและผ่อนคลาย ซึ่งก็เป็นทางเลือกที่ดีถ้าคุณแม่ชอบ
ปริมาณน้ำนมขึ้นกับหลายปัจจัย ปัจจัยหลักคือความถี่ที่ลูกดูดหรือที่ปั๊มนมออก และลูกเข้าเต้าได้ดีแค่ไหน คุณแม่ให้นมควรดื่มน้ำให้เพียงพอ ดื่มเมื่อกระหาย และอาจวางแก้วน้ำไว้ใกล้ตัวทุกครั้งที่ให้นม ถ้ากังวลว่าน้ำนมไม่พอ ควรปรึกษาคุณหมอหรือคลินิกนมแม่
ความเชื่อที่ 7: แม่หลังคลอดห้ามสระผม
ห้ามสระผมหลังคลอด เพราะจะป่วยไข้ไม่สบาย ความเชื่อนี้จริงหรือไม่
ความจริง: แม่หลังคลอดสระผมได้
ข้อห้ามนี้น่าจะเป็นกุศโลบายของคนรุ่นก่อน สมัยที่ยังไม่มีพัดลมหรือไดร์เป่าผม ผมเปียกที่แห้งช้าอาจทำให้คุณแม่ที่ร่างกายยังอ่อนเพลียรู้สึกหนาวและไม่สบายตัว
ปัจจุบันการรักษาความสะอาดสำคัญกว่า ถ้ารู้สึกว่าผมเหนียวหรือหนังศีรษะไม่สบาย สระผมได้เลย ใช้น้ำอุ่นหรือน้ำที่ไม่เย็นเกินไป แล้วเช็ดหรือเป่าผมให้แห้งสนิท คุณแม่ที่ผ่าคลอดอาจต้องระวังไม่ให้แผลเปียกตามคำแนะนำของคุณหมอ
ทั้งหมดนี้คือ 7 ความเชื่อหลังคลอดที่ส่งต่อกันมาจากอดีต บางข้อแทบไม่มีใครทำแล้ว บางข้อยังพบได้ทั่วไป คุณแม่เลือกสิ่งที่เหมาะกับตัวเองได้ และเมื่อไม่แน่ใจ ถามคุณหมอที่ดูแลได้เสมอนะคะ
อ่านเพิ่มเติม:
วิธีปั๊มนม เทคนิคปั๊มนม รวมทุกเรื่องเกี่ยวกับการปั๊มนมที่คุณแม่มือใหม่ต้องรู้
6 เคล็ดลับ ลดหุ่น ลดน้ำหนักหลังคลอด แบบไม่ต้องออกกำลังกาย
แก้อาการผมร่วงหลังคลอดด้วย 7 วิธีบำรุงผมหลังคลอดสำหรับคุณแม่
แชร์บทความนี้
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนคำแนะนำจากแพทย์ หากกังวลเรื่องสุขภาพของคุณแม่หรือลูก ปรึกษาคุณหมอที่ดูแลได้เสมอ