7 อาการปวดหลังคลอดที่คุณแม่พบบ่อย และวิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น

การตั้งครรภ์และการเป็นคุณแม่ไม่ใช่เรื่องง่าย โดยเฉพาะช่วงหลังคลอด คุณแม่ส่วนใหญ่จะมีอาการปวดหรือรู้สึกไม่สบายตัวตามจุดต่าง ๆ บทความนี้รวบรวมอาการที่พบบ่อย พร้อมวิธีดูแลตัวเองง่าย ๆ ที่บ้าน และสัญญาณที่ควรไปพบแพทย์

ไม่ว่าคุณแม่จะคลอดธรรมชาติหรือผ่าคลอด อาการเจ็บปวดหลังคลอดเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ตามปกติ

ร่างกายแต่ละคนใช้เวลาฟื้นตัวไม่เท่ากัน บางคนรู้สึกดีขึ้นมากภายใน 1–2 เดือน บางคนอาจใช้เวลาหลายเดือน ไม่ต้องเปรียบเทียบตัวเองกับใคร ค่อย ๆ ดูแลตัวเองไปทีละเรื่อง

7 อาการปวดหลังคลอดที่คุณแม่พบบ่อย

มาดูกันว่าแต่ละอาการเกิดจากอะไร และดูแลเบื้องต้นได้อย่างไร

1. คัดตึงเต้านม

หลังคลอดประมาณ 2–4 วัน เมื่อน้ำนมเริ่มมามากขึ้น เต้านมมักขยายใหญ่ ตึง และหนัก จนรู้สึกไม่สบายตัว ช่วงแรกที่ร่างกายยังปรับปริมาณน้ำนมให้พอดีกับความต้องการของลูก คุณแม่หลายคนจึงมีอาการคัดตึงได้

ดูแลตัวเองอย่างไร: ให้ลูกดูดนมบ่อย ๆ ตามที่ลูกต้องการ การระบายน้ำนมออกจากเต้าสม่ำเสมอช่วยลดการคัดตึง ซึ่งถ้าปล่อยไว้อาจกลายเป็นท่อน้ำนมอุดตันหรือเต้านมอักเสบได้ ถ้าเต้าตึงจนลูกอมหัวนมได้ยาก ลองบีบน้ำนมออกด้วยมือเล็กน้อยก่อนให้ลูกเข้าเต้า และประคบเย็นระหว่างมื้อเพื่อให้รู้สึกสบายขึ้น

การนวดเต้านมควรทำเบา ๆ การนวดแรง ๆ อาจทำให้เนื้อเยื่อบวมมากขึ้น บางคนใช้ลูกกลิ้งนวด เช่น Massage Roller กลิ้งเบา ๆ บนผิวเพื่อความผ่อนคลาย ถ้ามีไข้ หนาวสั่น หรือเต้านมมีจุดแดง ร้อน และเจ็บมาก ควรไปพบแพทย์นะคะ

ดูลูกกลิ้งนวด Massage Roller

2. เจ็บหัวนม

อาการเจ็บหัวนมเกิดได้จากหลายสาเหตุ แต่ช่วง 2–3 วันแรกหลังคลอดพบบ่อยเป็นพิเศษ เพราะทั้งคุณแม่และลูกเพิ่งเริ่มฝึกให้นมแม่ ลูกอาจอมหัวนมได้ไม่ลึกพอ ทำให้เจ็บเวลาดูด

ดูแลตัวเองอย่างไร: สิ่งแรกที่ควรดูคือท่าให้นมและการเข้าเต้า ลูกควรอมลึกถึงลานนม ไม่ใช่แค่หัวนม ถ้ายังเจ็บอยู่ พยาบาลหรือคลินิกนมแม่ช่วยดูท่าให้ได้ ระหว่างนี้คุณแม่ไม่จำเป็นต้องหยุดให้นมลูก

เพื่อให้ผิวหัวนมไม่แห้ง คุณแม่ทาครีมทาหัวนมหลังให้นมได้ ครีมช่วยให้ผิวหัวนมนุ่มและชุ่มชื้น ถ้าหัวนมแตก มีเลือดออก หรือเจ็บมากจนให้นมไม่ไหว ควรปรึกษาแพทย์หรือพยาบาลผู้เชี่ยวชาญด้านนมแม่

ดูคลิปจาก @mamaschoice.th บน TikTok

Intensive Nipple Cream ครีมทาหัวนมของ Mama’s Choice เนื้อครีมนุ่มจากลาโนลิน เชียบัตเตอร์ น้ำมันมะพร้าว วิตามินอี และสารสกัดอินทผลัม ทาบาง ๆ หลังให้นม ผิวหัวนมที่แห้งตึงจะรู้สึกนุ่มและชุ่มชื้นขึ้น ไม่มีพาราเบน แอลกอฮอล์ และน้ำหอมสังเคราะห์ในสูตร และทาทิ้งไว้ได้โดยไม่ต้องล้างออกก่อนให้นม จากแบบสำรวจความพึงพอใจผู้บริโภคปี 2022 (n=74) คุณแม่ 96% รู้สึกว่าผิวหัวนมที่แห้งนุ่มขึ้น และ 93% รู้สึกว่าผิวหัวนมดูเรียบเนียนขึ้น จดแจ้งกับ อย. เลขที่ 10-2-6900013206

ดู Intensive Nipple Cream ครีมทาหัวนม

3. ปวดท้องน้อย

อาการปวดบีบที่ท้องน้อยหลังคลอดเป็นเรื่องปกติ เกิดจากมดลูกหดตัวกลับสู่ขนาดเดิม บางคนจะรู้สึกปวดชัดขึ้นตอนให้นมลูก เพราะฮอร์โมนที่หลั่งออกมาระหว่างให้นมทำให้มดลูกบีบตัว อาการมักค่อย ๆ ลดลงภายในไม่กี่วัน

ดูแลตัวเองอย่างไร: ประคบอุ่นที่หน้าท้อง นอนพัก และปัสสาวะบ่อย ๆ ไม่ให้กระเพาะปัสสาวะเต็ม ถ้าปวดมาก คุณหมอจะแนะนำยาแก้ปวดที่ใช้ได้ระหว่างให้นม ถ้าปวดรุนแรงขึ้น มีไข้ หรือน้ำคาวปลามีกลิ่นเหม็น ควรไปพบแพทย์ทันที

คุณแม่บางคนรู้สึกสบายขึ้นเมื่อใส่ผ้ารัดหน้าท้องหลังคลอดเพื่อช่วยพยุงหน้าท้องเวลาลุกนั่งหรือเดิน ผ้ารัดหน้าท้องไม่ได้ทำให้มดลูกเข้าอู่เร็วขึ้น มดลูกจะกลับสู่ขนาดเดิมเองตามธรรมชาติ ถ้าผ่าคลอด ควรรอให้คุณหมอตรวจแผลและอนุญาตก่อนเริ่มใส่

ดูคลิปจาก @parnchalii บน TikTok

ดูผ้ารัดหน้าท้องหลังคลอด

4. ปวดฝีเย็บ

ระหว่างคลอด ฝีเย็บอาจฉีกขาดเอง หรือคุณหมออาจตัดฝีเย็บเพื่อช่วยให้คลอดง่ายขึ้น หลังคลอดบริเวณนี้จึงเจ็บ บวม และไม่สบายตัว แม้ฝีเย็บจะไม่ฉีกขาดเลย บริเวณนั้นก็ยังบอบช้ำและรู้สึกเจ็บได้

ดูแลตัวเองอย่างไร: ช่วง 1–2 วันแรก การประคบเย็นด้วยเจลเย็นหรือน้ำแข็งห่อผ้าช่วยให้รู้สึกสบายขึ้น ล้างทำความสะอาดหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้งแล้วซับให้แห้ง เลือกกางเกงในที่ไม่รัดแน่น และงดยกของหนักหรือออกแรงมากจนกว่าอาการจะดีขึ้น ถ้าแผลบวมแดงมากขึ้น มีหนอง มีไข้ หรือเจ็บมากขึ้นเรื่อย ๆ ควรกลับไปให้คุณหมอตรวจนะคะ

5. ท้องผูก

ยาที่ได้รับระหว่างคลอด เช่น ยาแก้ปวดหรือยาระงับความรู้สึก อาจทำให้ลำไส้ทำงานช้าลงและท้องผูกได้ คุณแม่บางคนยังกลัวเจ็บแผลเวลาเบ่ง จึงกลั้นอุจจาระไว้ ซึ่งยิ่งทำให้ท้องผูกมากขึ้น

ดูแลตัวเองอย่างไร: ดื่มน้ำให้เพียงพอ กินผักผลไม้และอาหารที่มีใยอาหารสูง และลุกเดินเบา ๆ เมื่อร่างกายพร้อม ถ้ายังไม่ดีขึ้น ปรึกษาคุณหมอเรื่องยาระบายหรือยาที่ช่วยให้อุจจาระนิ่ม คุณหมอจะเลือกยาที่เหมาะกับคุณแม่ที่ให้นมได้ ไม่ควรซื้อยามากินเอง

6. ปวดหัว

ข้อมูลที่ Healthline รวบรวมไว้ระบุว่า ผู้หญิงราว 39% มีอาการปวดหัวในสัปดาห์แรกหลังคลอด สาเหตุอาจมาจากระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนที่เปลี่ยนไป ความเครียด การอดนอน ความเหนื่อยล้า และการดื่มน้ำไม่พอ

ดูแลตัวเองอย่างไร: พักผ่อนเท่าที่ทำได้ ดื่มน้ำให้เพียงพอ ลองนวดศีรษะเบา ๆ หรือยืดเหยียดร่างกาย และไม่ดื่มกาแฟหรือเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนมากเกินไป เพื่อให้นอนหลับได้ดีขึ้นในช่วงที่มีโอกาส

ถ้าปวดหัวรุนแรง หรือปวดหัวร่วมกับตาพร่ามัว เห็นแสงวูบวาบ เวียนหัวมาก แขนขาอ่อนแรง บวมที่หน้าหรือมือ หรือคอแข็ง ให้รีบไปโรงพยาบาลทันที อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของภาวะครรภ์เป็นพิษหลังคลอดหรือภาวะอื่นที่ต้องได้รับการรักษาโดยเร็ว

7. เจ็บและคันแผลผ่าคลอด

คุณแม่ที่ผ่าคลอดมักรู้สึกเจ็บ ตึง หรือคันบริเวณแผล โดยเฉพาะเมื่อแผลเริ่มติดกัน อาการเหล่านี้เป็นเรื่องที่พบได้บ่อยหลังผ่าคลอด

ดูแลตัวเองอย่างไร: ดูแลแผลตามคำแนะนำของโรงพยาบาล รักษาความสะอาดและให้แผลแห้ง หลีกเลี่ยงการยกของหนัก และไม่เกาแผลแม้จะคัน เพราะอาจทำให้แผลอักเสบหรือติดเชื้อได้ คุณหมออาจแนะนำยาแก้ปวดที่ใช้ได้ระหว่างให้นม ถ้าแผลบวมแดง มีน้ำหรือหนองซึม แผลแยก หรือมีไข้ ควรไปพบแพทย์

เมื่อคุณหมอตรวจแล้วว่าแผลติดดี คุณแม่บางคนชอบใส่ผ้ารัดหน้าท้องเพื่อช่วยพยุงหน้าท้องเวลาขยับตัวระหว่างพักฟื้น ใส่ให้พอดี ไม่รัดแน่นจนเจ็บหรือหายใจไม่สะดวก

ผ้ารัดหน้าท้องหลังคลอด ช่วยพยุงหน้าท้องระหว่างพักฟื้น

การฟื้นตัวหลังคลอดต้องใช้เวลา ระหว่างนี้คุณแม่บางคนรู้สึกว่าการมีอะไรช่วยพยุงหน้าท้องและหลังทำให้ลุกนั่ง เดิน หรืออุ้มลูกได้สะดวกขึ้น

Mama’s Choice Adjustable Corset เป็นผ้ารัดหน้าท้องหลังคลอดที่ปรับระดับได้ด้วยแถบตีนตุ๊กแก มีโครงช่วยให้ผ้าไม่ม้วนพับ ผ้าทำจากโพลีเอสเตอร์ 65% และเส้นใยยืด 35% ช่วยพยุงหน้าท้องเวลาลุกนั่ง เดิน หรืออุ้มลูก ปรับความกระชับได้เองตามสรีระที่เปลี่ยนไปในแต่ละสัปดาห์ จากแบบสำรวจความพึงพอใจผู้บริโภคปี 2022 (n=70) คุณแม่ 92% รู้สึกว่าใส่สบาย ไม่แน่นหรืออึดอัดเกินไป และ 97% รู้สึกว่าปรับระดับความกระชับและตะขอได้ง่าย

ถ้าคุณแม่กำลังมองหาผลิตภัณฑ์สำหรับช่วงตั้งครรภ์ หลังคลอด ช่วงให้นม หรือสินค้าสำหรับลูกน้อย ดูสินค้าทั้งหมดของ Mama’s Choice ได้ที่ Shopee Official Shop

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ

ดูแลน้ำหนักหลังคลอดอย่างไร เมื่อยังไม่พร้อมออกกำลังกาย

7 ท่าออกกำลังกายหลังคลอด เริ่มอย่างไรให้เหมาะกับร่างกาย

มีเพศสัมพันธ์หลังคลอดได้เมื่อไร และควรระวังอะไรบ้าง

ครีมทาหัวนมต้องเป็นลาโนลินบริสุทธิ์ 100% หรือไม่

คอร์เซ็ตหลังคลอดจำเป็นไหม ช่วยอะไรได้จริง และควรเริ่มใส่เมื่อไร

ที่มา

Mama’s Choice Singapore