เหงือกเลือดออกตอนท้อง เกิดจากอะไร และดูแลอย่างไรให้ดีขึ้น

แปรงฟันอยู่ดี ๆ ก็เห็นสีชมพูจาง ๆ ปนในฟองยาสีฟัน คุณแม่บ้วนปากแล้วก็ลืมไป จนเช้าวันถัดมาก็เห็นอีก

อาการนี้ไม่ได้เกิดจากการแปรงแรงเกินไปเสมอไป เหงือกเลือดออกพบได้บ่อยมากในคุณแม่ตั้งครรภ์ และมีฮอร์โมนเป็นตัวการสำคัญ ข้อที่ควรรู้ไว้ตั้งแต่ตอนนี้คือ การหยุดแปรงฟันจะทำให้อาการแย่ลง

ทำไมเหงือกถึงเลือดออกตอนท้อง

ฮอร์โมนที่เปลี่ยนไประหว่างตั้งครรภ์ทำให้เหงือก มีเลือดมาเลี้ยงมากขึ้น และ ไวต่อคราบพลัคมากขึ้น

พลัคปริมาณเท่าเดิมที่เคยไม่เป็นอะไร ตอนนี้จึงอาจทำให้เหงือกบวม แดง และเลือดออกง่าย ทันตแพทย์เรียกภาวะนี้ว่าเหงือกอักเสบระหว่างตั้งครรภ์ (pregnancy gingivitis) เพราะพบบ่อยจนมีชื่อเฉพาะ

อาการมักเริ่มชัดในไตรมาสที่ 2 เป็นมากขึ้นช่วงปลายไตรมาสที่ 2 ถึงไตรมาสที่ 3 แล้วค่อย ๆ ทุเลาลงหลังคลอด

อะไรทำให้อาการแย่ลง

อาการแพ้ท้องในไตรมาสแรกทำให้คุณแม่หลายคนแปรงฟันแบบรีบ ๆ หรือข้ามไปบ้าง พลัคจึงสะสม กรดจากกระเพาะหลังอาเจียนทำให้เคลือบฟันอ่อนตัวชั่วคราว ถ้าแปรงทันทีหลังอาเจียน เคลือบฟันที่กำลังอ่อนก็ยิ่งสึกง่าย ส่วนอาการอยากของหวานหรือของเปรี้ยวทำให้ฟันสัมผัสกรดบ่อยขึ้น และความถี่ในการกินมีผลมากกว่าปริมาณ

อีกเรื่องที่หลายคนทำโดยไม่รู้ตัวคือ หยุดแปรงฟันเพราะกลัวเลือดออก ฟังดูสมเหตุสมผล แต่กลับทำให้พลัคสะสมและเหงือกอักเสบหนักขึ้น

วิธีที่ช่วยได้

แปรงต่อไป แต่แปรงเบาลง ใช้แปรงขนนุ่ม ออกแรงเบา ขยับเป็นวงกลมเล็ก ๆ ตรงรอยต่อระหว่างเหงือกกับฟัน วันละ 2 ครั้ง ครั้งละ 2 นาที

ช่วงวันแรก ๆ เหงือกที่อักเสบจะยังมีเลือดออกอยู่ ถ้ากำจัดพลัคได้สม่ำเสมอ เลือดมักออกน้อยลงภายใน 1–2 สัปดาห์

ทำความสะอาดซอกฟัน ด้วยไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟัน เพราะเหงือกอักเสบส่วนใหญ่เริ่มจากซอกที่แปรงเข้าไม่ถึง

หลังอาเจียน อย่าเพิ่งแปรง บ้วนปากด้วยน้ำเปล่า หรือน้ำผสมเบกกิ้งโซดาเล็กน้อย แล้วรอราว 30 นาทีค่อยแปรง

ลดความถี่ของการกินจุบจิบ กินทีละน้อยแต่บ่อยสิบครั้ง ทำให้ฟันสัมผัสกรดนานกว่ากินมื้อเดียวในปริมาณเท่ากัน

ดื่มน้ำหลังอาหาร ช่วยชะล้างเศษอาหารและกรดออกจากช่องปาก

เลือกยาสีฟันอย่างไร

SLS เป็นสารที่ทำให้ยาสีฟันเกิดฟองมาก และมีรายงานว่าเกี่ยวข้องกับการระคายเคืองในช่องปากและแผลร้อนในในบางคน ช่วงที่เหงือกอักเสบง่ายอยู่แล้ว บางคนจึงรู้สึกถึงความแตกต่างได้ชัด รสชาติที่จัดเกินไปก็อาจกระตุ้นอาการคลื่นไส้ในไตรมาสแรกได้เช่นกัน

ฟลูออไรด์มีประสิทธิภาพในการป้องกันฟันผุ ขณะที่คุณแม่บางคนเลือกเลี่ยงระหว่างตั้งครรภ์ตามความสบายใจของตัวเอง ถ้ายังลังเล ถามทันตแพทย์ตอนไปตรวจฟันได้เลย

ถ้าช่วงนี้แค่เห็นแปรงสีฟันก็พะอืดพะอม Natural Toothpaste ยาสีฟันสูตรไม่มีฟลูออไรด์ ของเราคิดค้นมาเพื่อคุณแม่ตั้งครรภ์โดยเฉพาะ รสมินต์อ่อน ๆ ฟองนุ่มไม่ฟุ้งเต็มปาก และไม่มี SLS ในสูตร จากแบบสำรวจความพึงพอใจผู้บริโภคปี 2022 (n=62) คุณแม่ 93% รู้สึกว่าแปรงฟันได้สบาย ไม่รู้สึกคลื่นไส้ขณะใช้ และ 89% รู้สึกว่ารสมินต์กำลังดี จดแจ้งกับ อย. เลขที่ 10-2-6700033454

ขอบอกให้ชัดเพื่อไม่ให้เข้าใจผิด ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ไม่เป็นอันตรายต่อลูกในครรภ์เมื่อใช้ตามคำแนะนำ ทั้ง ACOG และ ADA แนะนำให้ใช้ระหว่างตั้งครรภ์ เพียงบ้วนทิ้งไม่กลืน สูตรของเราเป็นอีกทางเลือกสำหรับคุณแม่ที่อยากได้รสอ่อนและฟองน้อยในช่วงที่ปากและท้องไวเป็นพิเศษ เหตุผลที่เราไม่ใส่ส่วนผสมเหล่านี้ อ่านได้ในพจนานุกรมส่วนผสม

ทำไมไม่ควรปล่อยไว้

เหงือกอักเสบที่ปล่อยไว้นานอาจลุกลามไปถึงเนื้อเยื่อที่ยึดฟัน กลายเป็นโรคปริทันต์ และเมื่อถึงขั้นนั้น ความเสียหายบางส่วนจะไม่กลับคืนมา

สุขภาพช่องปากระหว่างตั้งครรภ์เป็นเรื่องที่บุคลากรทางการแพทย์ให้ความสำคัญ การตรวจฟันจึงมักได้รับการแนะนำให้เป็นส่วนหนึ่งของการฝากครรภ์

อีกเหตุผลหนึ่งที่จับต้องได้คือ หลังลูกคลอด การหาเวลาไปหาหมอฟันจะยากขึ้นมาก ช่วงตั้งครรภ์ โดยเฉพาะไตรมาสที่ 2 จึงเป็นจังหวะที่เหมาะกว่า

แปรงฟันอย่างไรในวันที่คลื่นไส้

ข้อนี้เป็นอุปสรรคจริงของไตรมาสแรก แต่ไม่ค่อยมีใครพูดถึง

ไม่จำเป็นต้องแปรงตอนเช้าเสมอไป เลือกช่วงที่คลื่นไส้น้อยที่สุดของวัน ซึ่งดีกว่าไม่ได้แปรงเลย แปรงหัวเล็กช่วยได้ เพราะหัวแปรงใหญ่แตะเพดานปากด้านในง่ายกว่าและทำให้ขย้อน ใช้ยาสีฟันแค่ขนาดเท่าเมล็ดถั่วก็พอ เพราะฟองที่มากเกินไปมักกระตุ้นให้คลื่นไส้

ก้มหน้าเล็กน้อยขณะแปรง เพื่อไม่ให้ฟองไหลไปรวมด้านในปาก หายใจทางจมูก และแปรงช้า ๆ

วันไหนไม่ไหวจริง ๆ แค่บ้วนปากด้วยน้ำแล้วทำความสะอาดซอกฟันก็ยังดีกว่าไม่ทำอะไรเลยนะคะ

เมื่อไรควรไปพบทันตแพทย์

ไม่ต้องรอให้คลอดก่อน การรักษาฟันระหว่างตั้งครรภ์ทำได้ตามปกติภายใต้การดูแลของทันตแพทย์ และการเลื่อนปัญหาฟันออกไปมักทำให้ปัญหาใหญ่ขึ้น

ควรไปตรวจโดยเร็วถ้า

• เหงือกยังบวมอยู่หลังแปรงฟันอย่างถูกวิธีมา 2 สัปดาห์
• ปวดฟันไม่หาย
• มีก้อนขึ้นที่เหงือก ซึ่งส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ
• ฟันโยก
• เหงือกมีหนอง หรือใบหน้าบวม

แจ้งอายุครรภ์ให้ทันตแพทย์ทราบทุกครั้ง การรักษาที่นัดล่วงหน้าได้มักทำในไตรมาสที่ 2 ซึ่งเป็นช่วงที่คุณแม่สบายตัวที่สุด

บทความที่เกี่ยวข้อง: 5 วิธีรับมือกลิ่นปากตอนท้อง และ เลือกน้ำยาบ้วนปากอย่างไรสำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์