ปวดฟันช่วงตั้งครรภ์ เกิดจากอะไร ดูแลอย่างไรดี

ปัญหาฟันและเหงือกพบได้บ่อยช่วงตั้งครรภ์ และไม่ควรมองข้าม เพราะมีงานวิจัยพบว่าโรคเหงือกที่รุนแรงเกี่ยวข้องกับการคลอดก่อนกำหนด และทารกน้ำหนักแรกเกิดน้อย

คุณแม่หลายคนสงสัยว่าทำไมช่วงท้องถึงปวดฟันบ่อย และกังวลว่าอาการปวดฟันระหว่างตั้งครรภ์จะกระทบลูกไหม จะรักษาอย่างไร เพราะเคยได้ยินว่าการกินยาช่วงตั้งครรภ์อาจไม่ดีต่อลูก

Mama’s Choice รวบรวมคำตอบไว้ในบทความนี้

ปวดฟันช่วงตั้งครรภ์เกิดจากอะไร

อาการปวดฟันช่วงตั้งครรภ์มักมาพร้อมฟันผุ เสียวฟัน หรือเหงือกบวมและมีเลือดออก สาเหตุที่พบบ่อยมีดังนี้

• มีฟันผุหรือโรคเหงือกอยู่ก่อนตั้งครรภ์

• แปรงฟันแรงเกินไป หรือแปรงฟันน้อยลงเพราะแปรงแล้วคลื่นไส้

• ฮอร์โมนที่เปลี่ยนไปช่วงตั้งครรภ์ทำให้เหงือกไวต่อคราบจุลินทรีย์มากขึ้น เหงือกจึงบวมแดงและเลือดออกง่าย เรียกว่าเหงือกอักเสบช่วงตั้งครรภ์

• อาเจียนบ่อยจากอาการแพ้ท้อง กรดจากกระเพาะทำให้เคลือบฟันอ่อนลง และเพิ่มโอกาสฟันผุ

• กินจุบจิบบ่อยขึ้น โดยเฉพาะของหวาน ทำให้ฟันสัมผัสน้ำตาลและกรดบ่อยขึ้น

หลายคนเชื่อว่าลูกในท้อง "ดึงแคลเซียมจากฟันแม่" จนฟันผุหรือฟันโยก ความเชื่อนี้ไม่ถูกต้อง แคลเซียมในฟันไม่ได้ถูกดึงออกไประหว่างตั้งครรภ์ แต่คุณแม่ก็ยังควรกินอาหารที่มีแคลเซียมให้พอตามคำแนะนำของคุณหมอ

คนท้องไปหาหมอฟันได้ไหม

คุณแม่ตั้งครรภ์ไปหาหมอฟันได้ และควรไปด้วย กระทรวงสาธารณสุข แนะนำให้คุณแม่ตั้งครรภ์ใส่ใจสุขภาพช่องปาก และตรวจฟันได้ตั้งแต่เริ่มฝากครรภ์

การรักษาที่ไม่เร่งด่วน เช่น การทำฟันที่ใช้เวลานาน มักนัดในช่วงไตรมาสที่ 2 ซึ่งคุณแม่มักสบายตัวที่สุด ช่วงไตรมาสแรกคุณแม่หลายคนยังแพ้ท้องมาก ส่วนปลายไตรมาสที่ 3 การนอนเอนบนเก้าอี้ทำฟันนาน ๆ จะอึดอัดและไม่สบายตัว

ถ้าปวดฟันมาก ฟันบวม หรือมีหนอง ไม่ควรรอ ไปพบทันตแพทย์ได้ทุกช่วงของการตั้งครรภ์ ทันตแพทย์จะพิจารณาร่วมกับสูตินรีแพทย์ว่าจะรักษาแบบไหนและใช้ยาอะไรที่เหมาะกับช่วงอายุครรภ์

ปวดฟันช่วงตั้งครรภ์อันตรายแค่ไหน

บทความที่ตีพิมพ์ใน Journal of Natural Science, Biology and Medicine ปี 2010 ระบุว่าคุณแม่ตั้งครรภ์มีแนวโน้มเป็นโรคเหงือกมากขึ้น ทั้งเหงือกบวม อักเสบ และเลือดออก นอกจากทำให้เจ็บและไม่สบายตัวแล้ว โรคเหงือกที่รุนแรงยังเกี่ยวข้องกับภาวะแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์ เช่น การคลอดก่อนกำหนด และทารกน้ำหนักแรกเกิดน้อย ผลเหล่านี้เป็นความเกี่ยวข้องที่พบในการศึกษา ไม่ได้แปลว่าคุณแม่ที่ปวดฟันทุกคนจะมีภาวะแทรกซ้อน แต่เป็นเหตุผลที่ดีที่จะดูแลช่องปากและไปตรวจฟันระหว่างตั้งครรภ์

อีกเรื่องที่คุณแม่อาจเคยได้ยินคือฟลูออไรด์ มีการศึกษาเชิงสังเกตในแคนาดาที่ตีพิมพ์ในวารสาร JAMA Pediatrics เมื่อเดือนสิงหาคม 2019 พบความเกี่ยวข้องระหว่างปริมาณฟลูออไรด์ที่แม่ได้รับจากน้ำดื่มระหว่างตั้งครรภ์กับคะแนนไอคิวของเด็กที่ต่ำลง การศึกษานี้ยังเป็นที่ถกเถียง ไม่ได้พิสูจน์ว่าฟลูออไรด์เป็นสาเหตุ และศึกษาเรื่องการบริโภค ไม่ใช่การแปรงฟันแล้วบ้วนทิ้ง ถ้าคุณแม่ไม่แน่ใจว่าจะใช้ยาสีฟันแบบมีหรือไม่มีฟลูออไรด์ ทันตแพทย์ช่วยแนะนำตามความเสี่ยงฟันผุของคุณแม่ได้

ที่สำคัญคือ ไม่ควรซื้อยามากินเองระหว่างตั้งครรภ์โดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ส่วนสมุนไพรพื้นบ้านที่ใช้กันมา เช่น กานพลู ข่อย หรือขิง ยังมีข้อมูลเรื่องความปลอดภัยช่วงตั้งครรภ์ไม่มาก ถ้าอยากใช้ ควรถามคุณหมอก่อน

วิธีดูแลตัวเองเมื่อปวดฟันระหว่างตั้งครรภ์

วิธีเหล่านี้ช่วยให้สบายขึ้นระหว่างรอพบทันตแพทย์ แต่ไม่ได้รักษาต้นเหตุของอาการปวดฟัน

• บ้วนปากด้วยน้ำเกลืออุ่น ผสมเกลือ 1 ช้อนชา (5 มิลลิลิตร) ในน้ำอุ่น 250 มิลลิลิตร อมกลั้วประมาณ 30 วินาทีแล้วบ้วนทิ้ง ทำซ้ำได้หลายครั้งต่อวัน น้ำเกลือช่วยทำความสะอาดช่องปากและทำให้เหงือกที่บวมรู้สึกสบายขึ้น

• ใช้น้ำยาบ้วนปากที่ไม่มีแอลกอฮอล์ น้ำยาบ้วนปากที่มีแอลกอฮอล์อาจทำให้แสบปากหรือปากแห้งในบางคน คุณแม่ที่ช่องปากไวขึ้นช่วงตั้งครรภ์อาจสบายกว่ากับสูตรไม่มีแอลกอฮอล์ เช่น Mama’s Choice Natural Mouthwash ที่ไม่มีแอลกอฮอล์ในสูตร อย่างไรก็ตาม น้ำยาบ้วนปากใช้แทนการแปรงฟันไม่ได้ เพราะคราบจุลินทรีย์และเศษอาหารยังติดอยู่ตามซอกฟัน เหงือก กระพุ้งแก้ม และลิ้น ควรใช้หลังแปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันแล้ว

• แปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง โดยเฉพาะก่อนนอน ใช้แปรงขนนุ่มหัวเล็กเพื่อลดอาการคลื่นไส้ขณะแปรง และเลือกยาสีฟันที่แปรงแล้วไม่ทำให้พะอืดพะอม คุณแม่หลายคนที่แพ้ท้องเลือก Mama’s Choice Non-Fluoride Toothpaste ยาสีฟันสูตรไม่มีฟลูออไรด์ รสมิ้นต์ มีส่วนผสมของสารสกัดจากไม้มิสวาก มิ้นต์ อัลลันโทอิน และคลอโรฟิลล์ ช่วยทำความสะอาดฟันและให้ลมหายใจหอมสดชื่น ในแบบสำรวจความพึงพอใจผู้บริโภคปี 2022 (n=62) คุณแม่ 93% รู้สึกว่าแปรงฟันได้สบาย ไม่รู้สึกคลื่นไส้ขณะใช้

• ถ้าอาเจียน อย่าเพิ่งแปรงฟันทันที บ้วนปากด้วยน้ำเปล่าก่อน แล้วรอสักครู่ค่อยแปรง เพราะเคลือบฟันยังอ่อนตัวจากกรด

• กินผักและผลไม้เป็นประจำ อาหารที่มีใยอาหารช่วยให้เคี้ยวนานขึ้นและมีน้ำลายมากขึ้น ซึ่งช่วยชะล้างเศษอาหารในปาก ผักและผลไม้ยังดีต่อสุขภาพโดยรวมของคุณแม่และลูกในครรภ์ด้วย

• ลดของหวาน แบคทีเรียในปากเปลี่ยนน้ำตาลเป็นกรดที่กัดกร่อนฟัน ทำให้ฟันผุและเสียวฟันมากขึ้น ถ้ายังอยากกินของหวาน ลองค่อย ๆ ลดความหวานในอาหารและเครื่องดื่มทีละน้อย บ้วนปากด้วยน้ำเปล่าหลังกิน และแปรงฟันหลังอาหาร

• เลี่ยงสิ่งที่ทำให้เสียวหรือปวดมากขึ้น เช่น ของเย็นจัดอย่างน้ำแข็งหรือไอศกรีม ของร้อนจัดอย่างชาหรือกาแฟร้อน และอาหารที่หวานจัดหรือเปรี้ยวจัด

• เคี้ยวด้วยฟันฝั่งที่ไม่ปวด และเลือกอาหารที่ไม่ต้องเคี้ยวแรง เลี่ยงของทอดแข็ง ๆ หรือของเหนียว ๆ จนกว่าจะได้พบทันตแพทย์

• ไปพบทันตแพทย์ และแจ้งทุกครั้งว่ากำลังตั้งครรภ์และอายุครรภ์เท่าไร เพื่อให้ทันตแพทย์เลือกวิธีรักษาและยาที่เหมาะสม ถ้ามีไข้ หน้าบวม หรือปวดจนนอนไม่หลับ ควรไปพบแพทย์โดยเร็วนะคะ

บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ

5 วิธีรับมือกลิ่นปากช่วงตั้งครรภ์

อาการแพ้ท้องเกิดจากอะไร คุณแม่ตั้งครรภ์มือใหม่รับมืออย่างไรดี

น้ำลายเยอะช่วงแพ้ท้อง 4 วิธีที่ช่วยให้สบายขึ้น

เหงือกเลือดออกตอนท้อง เกิดจากอะไร ดูแลอย่างไร

ยาสีฟันสำหรับคนท้อง ตั้งครรภ์แล้วจำเป็นต้องเปลี่ยนไหม