พาราเบนคืออะไร คุณแม่ตั้งครรภ์ควรรู้อะไรบ้าง
พาราเบนคืออะไร ใช้ในเครื่องสำอางเพื่ออะไร งานวิจัยบอกอะไรและยังไม่รู้อะไร กฎหมายในยุโรปกำหนดไว้อย่างไร พร้อมวิธีอ่านฉลากสำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์และให้นมที่อยากลดพาราเบน

คุณแม่อาจเคยได้ยินข้อถกเถียงเรื่องพาราเบนมาบ้าง พาราเบน (Parabens) คือสารกันเสียที่ใช้ในเครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์ดูแลร่างกาย ช่วยยับยั้งไม่ให้แบคทีเรียและเชื้อราเติบโตในผลิตภัณฑ์ พาราเบนไม่ได้บำรุงผิว แต่ช่วยให้ผลิตภัณฑ์ไม่เสียก่อนเวลา
ช่วงตั้งครรภ์และให้นม คุณแม่หลายคนเลือกลดผลิตภัณฑ์ที่มีพาราเบน เพราะงานวิจัยบางชิ้นตั้งคำถามเรื่องผลต่อฮอร์โมน แม้หลักฐานในคนยังไม่ชัดเจน บทความนี้สรุปว่าเรารู้อะไร และยังไม่รู้อะไรบ้าง
พาราเบนคืออะไร
พาราเบนเป็นกลุ่มสารที่มีหลายชนิด ชนิดที่พบบ่อยที่สุดคือเมทิลพาราเบน (Methylparaben) ชื่ออื่นที่อาจเห็นบนฉลาก ได้แก่
-
โพรพิลพาราเบน (Propylparaben)
-
บิวทิลพาราเบน (Butylparaben)
-
เอทิลพาราเบน (Ethylparaben)
-
ไอโซโพรพิลพาราเบน (Isopropylparaben)
-
ไอโซบิวทิลพาราเบน (Isobutylparaben)
-
เบนซิลพาราไฮดรอกซีเบนโซเอต (Benzyl Parahydroxybenzoate)
-
เมทิลพาราไฮดรอกซีเบนโซเอต (Methyl Parahydroxybenzoate)
-
เอทิลพาราไฮดรอกซีเบนโซเอต (Ethyl Parahydroxybenzoate)
-
โพรพิลพาราไฮดรอกซีเบนโซเอต (Propyl Parahydroxybenzoate)
-
บิวทิลพาราไฮดรอกซีเบนโซเอต (Butyl Parahydroxybenzoate)
-
พาราไฮดรอกซีเบนโซเอต (Parahydroxybenzoate)
ในบรรดาชนิดเหล่านี้ เมทิลพาราเบนและโพรพิลพาราเบนใช้กันแพร่หลายที่สุดในเครื่องสำอางและสกินแคร์ นอกจากเครื่องสำอางแล้ว ยังพบในครีมทาหน้า ยาสีฟัน โลชั่น สบู่ และแชมพู ผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำเป็นส่วนผสมต้องมีสารกันเสียเสมอ ไม่ว่าจะเป็นพาราเบนหรือสารกันเสียชนิดอื่น เพื่อไม่ให้เชื้อโรคเติบโตระหว่างที่คุณแม่ใช้
หน่วยงานต่าง ๆ กำหนดเรื่องพาราเบนไว้อย่างไร
เรื่องพาราเบนยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ หน่วยงานกำกับดูแลส่วนใหญ่ยังอนุญาตให้ใช้พาราเบนบางชนิดในเครื่องสำอางภายในปริมาณที่กำหนด
-
สหรัฐอเมริกา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาของสหรัฐฯ (FDA) ระบุว่ายังไม่มีข้อมูลที่แสดงว่าพาราเบนในปริมาณที่ใช้ในเครื่องสำอางส่งผลต่อสุขภาพของคน และยังติดตามข้อมูลใหม่อยู่
-
สหภาพยุโรป ห้ามใช้พาราเบนบางชนิด เช่น ไอโซโพรพิลพาราเบน ไอโซบิวทิลพาราเบน และเบนซิลพาราเบน ในเครื่องสำอางตั้งแต่ปี 2014 และจำกัดความเข้มข้นของโพรพิลพาราเบนและบิวทิลพาราเบนให้ต่ำลง ส่วนเมทิลพาราเบนและเอทิลพาราเบนยังใช้ได้ภายในขีดจำกัด
-
ประเทศไทย สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) กำหนดชนิดและปริมาณของสารกันเสียที่ใช้ในเครื่องสำอางได้ ผลิตภัณฑ์ที่จดแจ้งถูกต้องต้องเป็นไปตามข้อกำหนดนี้
พาราเบนทำให้เกิดมะเร็งจริงไหม
งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Applied Toxicology (2004) ตรวจพบพาราเบนในเนื้อเยื่อมะเร็งเต้านม และงานวิจัยในห้องปฏิบัติการพบว่าพาราเบนออกฤทธิ์คล้ายฮอร์โมนเอสโตรเจนได้อย่างอ่อน ๆ ข้อมูลนี้ทำให้เกิดความกังวลเรื่องผลต่อระบบฮอร์โมน
อย่างไรก็ตาม การตรวจพบสารในเนื้อเยื่อไม่ได้แปลว่าสารนั้นเป็นสาเหตุของมะเร็ง และฤทธิ์คล้ายเอสโตรเจนของพาราเบนอ่อนกว่าฮอร์โมนในร่างกายมาก จนถึงตอนนี้ยังไม่มีหลักฐานที่สรุปได้ว่าพาราเบนในเครื่องสำอางทำให้เกิดมะเร็ง ถ้าคุณแม่อยากลดพาราเบนเพื่อความสบายใจ ก็เลือกผลิตภัณฑ์ที่ไม่มีพาราเบนได้โดยไม่ต้องกังวลจนเกินไป
คุณแม่ตั้งครรภ์และให้นมใช้เครื่องสำอางที่มีพาราเบนได้ไหม
ไม่มีหน่วยงานใดห้ามคุณแม่ตั้งครรภ์ใช้เครื่องสำอางที่มีพาราเบนในปริมาณที่กฎหมายอนุญาต แต่ช่วงตั้งครรภ์และให้นมเป็นช่วงที่คุณแม่หลายคนอยากระวังเป็นพิเศษ สิ่งที่รู้ในตอนนี้มีดังนี้
-
ช่วงตั้งครรภ์ การศึกษาบางชิ้นตรวจพบพาราเบนในเลือดจากสายสะดือ แปลว่าพาราเบนผ่านรกได้ มีการศึกษาเชิงสังเกตที่หาความเกี่ยวข้องระหว่างระดับพาราเบนในร่างกายแม่กับน้ำหนักแรกเกิดหรือระยะเวลาการตั้งครรภ์ แต่ผลยังไม่ตรงกัน และยังไม่ได้พิสูจน์ว่าพาราเบนเป็นสาเหตุ
-
ช่วงให้นม พาราเบนตรวจพบได้ในน้ำนมแม่ในปริมาณน้อย ยังไม่มีหลักฐานที่ชัดเจนว่าปริมาณนี้กระทบพัฒนาการของลูก และประโยชน์ของการให้นมแม่ยังมีมาก
ถ้าคุณแม่อยากลดพาราเบน เริ่มจากผลิตภัณฑ์ที่ทิ้งไว้บนผิวนานและทาบริเวณกว้าง เช่น โลชั่นทาตัวและครีมทาท้อง จะช่วยลดได้มากกว่าผลิตภัณฑ์ที่ล้างออกทันที
สิ่งที่งานวิจัยศึกษาเกี่ยวกับพาราเบน
ประเด็นที่นักวิจัยยังศึกษาอยู่ ส่วนใหญ่เกี่ยวกับผลต่อระบบต่อมไร้ท่อ ได้แก่
-
ผลต่อสมดุลฮอร์โมน จากฤทธิ์คล้ายเอสโตรเจนแบบอ่อน
-
ผลต่อระบบสืบพันธุ์และภาวะเจริญพันธุ์
-
ความเกี่ยวข้องกับมะเร็งเต้านม ซึ่งยังไม่มีข้อสรุป
-
การแพ้สัมผัส ซึ่งพบได้ไม่บ่อย แต่ถ้าเคยแพ้พาราเบน ควรเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีพาราเบน
หลักฐานส่วนใหญ่ยังมาจากการทดลองในห้องปฏิบัติการ การทดลองในสัตว์ และการศึกษาเชิงสังเกตในคน ซึ่งยังสรุปเป็นเหตุและผลไม่ได้
วิธีเลือกผลิตภัณฑ์ดูแลผิวช่วงตั้งครรภ์
-
เลือกผลิตภัณฑ์ที่แสดงส่วนผสมครบถ้วนบนฉลาก ถ้าอยากเลี่ยงพาราเบน ให้มองหาชื่อในรายการด้านบน หรือคำว่าไม่มีพาราเบนในสูตร
-
อย่าตัดสินจากคำว่า "ธรรมชาติ" อย่างเดียว ส่วนผสมจากธรรมชาติบางชนิด เช่น น้ำมันหอมระเหยบางตัว ก็ระคายเคืองหรือไม่เหมาะกับช่วงตั้งครรภ์ได้ ให้ดูส่วนผสมจริงบนฉลาก
-
ระวังส่วนผสมที่มักแนะนำให้เลี่ยงช่วงตั้งครรภ์ เช่น สารกลุ่มเรตินอยด์ (Retinoids) รวมถึงเรตินอล (Retinol) และครีมผิวขาวที่อาจมีสารปรอทปนเปื้อน ส่วนสารอย่างออกซีเบนโซน (Oxybenzone) ในครีมกันแดด พทาเลต (Phthalates) และไตรโคลซาน (Triclosan) คุณแม่หลายคนก็เลือกลดเช่นกัน
-
ตรวจสอบเลขจดแจ้ง อย. และอ่านส่วนผสมก่อนซื้อทุกครั้ง
-
ถ้าไม่แน่ใจเรื่องส่วนผสมใด ถามคุณหมอที่ฝากครรภ์หรือเภสัชกรก่อนใช้
ช่วงตั้งครรภ์และให้นม การใช้เวลาเลือกผลิตภัณฑ์ดูแลผิวสักนิดช่วยให้คุณแม่สบายใจขึ้น โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่ใช้ทุกวันและทาบริเวณกว้าง เช่น ครีมทาท้องที่คุณแม่มักใช้ต่อเนื่องหลายเดือนทั้งก่อนและหลังคลอด ถ้าอยากลดพาราเบน ผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้เป็นจุดเริ่มต้นที่ดี อย่าง Mama’s Choice Stretch Mark Cream ครีมบำรุงผิวหน้าท้องที่ไม่มีพาราเบนในสูตร เนื้อครีมซึมเข้าผิวง่าย ช่วยให้ผิวที่กำลังยืดขยายรู้สึกชุ่มชื้นและนุ่ม
ติดตามความรู้เรื่องการดูแลสุขภาพคุณแม่และการเลี้ยงลูกได้ที่ Mama’s Choice Blog เลือกซื้อผลิตภัณฑ์ของ Mama’s Choice Thailand ได้ที่ Shopee Official Store
บทความอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
สารเคมีที่คนท้องควรเลี่ยง และวิธีลดการสัมผัสในชีวิตประจำวัน
สาร SLS อันตรายต่อคนท้องและทารกในครรภ์จริงไหม
ผิวแห้งและคันช่วงตั้งครรภ์ 6 วิธีดูแลผิว
ครีม ออยล์ หรือเซรั่มทาท้องลาย ต่างกันอย่างไร
สกินแคร์คนท้อง เช็ก 5 ส่วนผสมที่ควรเลี่ยง และอันไหนแค่ข่าวลือ
คำถามที่พบบ่อย
- พาราเบนคืออะไร ใส่ในเครื่องสำอางทำไม
- พาราเบนเป็นสารกันเสียที่ยับยั้งไม่ให้แบคทีเรียและเชื้อราเติบโตในเครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์ดูแลร่างกาย ชนิดที่ใช้แพร่หลายที่สุดคือเมทิลพาราเบนและโพรพิลพาราเบน ผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำเป็นส่วนผสมต้องมีสารกันเสียเสมอ จะเป็นพาราเบนหรือสารกันเสียชนิดอื่นก็ได้
- คนท้องใช้ครีมที่มีพาราเบนได้ไหม
- ไม่มีหน่วยงานใดห้ามคุณแม่ตั้งครรภ์ใช้เครื่องสำอางที่มีพาราเบนในปริมาณที่กฎหมายอนุญาต การศึกษาบางชิ้นตรวจพบพาราเบนในเลือดจากสายสะดือ แต่ผลเรื่องน้ำหนักแรกเกิดและระยะเวลาการตั้งครรภ์ยังไม่ตรงกัน และยังไม่ได้พิสูจน์ว่าพาราเบนเป็นสาเหตุ คุณแม่ที่อยากเลี่ยงเพื่อความสบายใจ เริ่มจากผลิตภัณฑ์ที่ทิ้งไว้บนผิวนานและทาบริเวณกว้าง เช่น โลชั่นทาตัว
- พาราเบนเสี่ยงมะเร็งเต้านมไหม
- จนถึงตอนนี้ยังไม่มีหลักฐานที่สรุปได้ว่าพาราเบนในเครื่องสำอางทำให้เกิดมะเร็ง งานวิจัยใน Journal of Applied Toxicology ปี 2004 ตรวจพบพาราเบนในเนื้อเยื่อมะเร็งเต้านม แต่การตรวจพบสารในเนื้อเยื่อยังบอกไม่ได้ว่าสารนั้นเป็นสาเหตุ ฤทธิ์คล้ายเอสโตรเจนของพาราเบนก็อ่อนกว่าฮอร์โมนในร่างกายมาก
- ดูยังไงว่าเครื่องสำอางมีพาราเบน
- อ่านรายการส่วนผสมบนฉลาก แล้วมองหาชื่อที่ลงท้ายด้วย paraben เช่น Methylparaben, Propylparaben, Butylparaben หรือชื่อแบบ Parahydroxybenzoate ถ้าอยากเลี่ยงพาราเบน ให้มองหาคำว่าไม่มีพาราเบนในสูตร และตรวจเลขจดแจ้ง อย. ก่อนซื้อทุกครั้ง
แชร์บทความนี้
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนคำแนะนำจากแพทย์ หากกังวลเรื่องสุขภาพของคุณแม่หรือลูก ปรึกษาคุณหมอที่ดูแลได้เสมอ